Στην μνήμη του
τούτα τα γραφόμενα και στα εγγόνια του
– καθότι ο χρόνος, το συνηθίζει, είναι μεγάλος είρωνας.
700
οικονομολόγοι συναινούν: η κρίση είναι παράγωγο λάθος πολιτικών επιλογών.
Καταρρίπτοντας 10 πολύ δημοφιλείς -και στη αγορά και στα ΜΜΕ- μύθους εστιάζουν
στο καίριο: στην επανίδρυση της Ε.Ε. με όρους κοινωνιοκεντρικούς - που ωστόσο
είναι συνάμα και οικονομικά υποσχόμενοι. Η νυν Ε.Ε. είναι στο έλεος των
τεχνοκρατών και εμείς οι πολίτες στο δικό τους. Ένα μικρό βιβλιαράκι που
ποτίζει το στοχασμό μας.
Έχει
αναπόφευκτα τα μειονεκτήματα της
συνοπτικής καταγραφής μίας μακράς
ιστορίας (μόλις 220σελ για μία
υπερτρισχιλιόχρονη πορεία της ελληνικής).
Περιέχει όμως και τα πολλά πλεονεκτήματα
του να επιμένεις με γνώση ετών στο καίριο
και ουσιώδες. Το διάβασα με αμείωτο
ενδιαφέρον (ας είν' καλά η εύστοχη επιλογή
και ο τεκμηριωμένος γλωσσολογικός
σχολιασμός των πηγών) και σκοπεύω να το
χρησιμοποιήσω στο σχολείο. Ενδείκνυται.
Διαβάζεται
μονορούφι. Χάρη στη σαφή κι ανάγλυφη γλώσσα του. Προβληματίζει και φωτίζει
λησμονημένες πλευρές της νεότερης νεοελληνικής πραγματικότητας. Χάρη στην
επισκόπηση των θεμάτων του στο ευρύτερο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι. Τί φταίει λοιπόν
που δε θα συνυπέγραφα τα μισά κείμενα του; Νομίζω η "στράτευσή" του: στο
στεγνό εκσυγχρονιστικό ιδεώδες και μία ...πασοκοφιλία που ενθουσιάζεται γι'
αυτόν τον δειλό εκσυγχρονισμό (αν και ενίοτε τον καταγγέλλει ως τέτοιο) που
επίσης αποδείχτηκε μοιραίος.
Ο "μέσος αναγνώστης"
θα περίμενε να πρωταγωνιστήσει στη συζήτηση ο Μπαμπανιώτης. Αυτός είναι ο πλέον
προβεβλημένος στα ελληνικά ΜΜΕ κι ο μαζικά δαφνοστολισμένος από τους εγχώριους
θεσμούς (πρόεδρος και άρχων σε ουκ ολίγους φορείς). Τα φαινόμενα όμως απατούν.
Την παράσταση την κλέβει το άστρο του Νανόπουλου. Για πάρα πολλούς λόγους που
έχουν να κάνουν με την αξία του.
Διάβασα λογιών
συλλογές σύγχρονης ποίησης αυτό το καλοκαίρι. Βρίσκει κανείς ωραίους στίχους ή
καλοστεκούμενα ποιήματα - όχι όμως σύνολα, πολύ περισσότερο συνθέσεις.
Ξεχωρίζει απ' το σωρό η αυτοανθολόγηση ποιημάτων του Λ. Ζαφειρίου. Μέσα στη
λιτότητα του λόγου του πολλά χωρούν: η Κύπρος, τα τραύματά της, ο άνθρωπος, το
παρελθόν και το ρευστό παρόν του. Ποιήματα, κοντολογίς, που σου επιτρέπουν να
δεις μέσα τους.
Μέσα στο
καλοκαίρι πλάι στα λοιπά "χορευτικά" της μετακόμισης και των
ηχογραφήσεων, έβαλα τον εαυτό μου να καθίσει στο θρανίο των οικονομικών - να
κατανοήσω αυτή τη "μυστικιστική γλώσσα" που περιφέρεται από σταθμό σε
σταθμό και που η ακατανοησία της επιτείνει το δημοκρατικό μας έλλειμμα. Από
ό,τι διάβασα, το παρόν Λεξικό ήταν η καλύτερη και συνάμα η πιο ειλικρινής λύση.
Ούτε αμερόληπτο είναι, ούτε πλήρες. Το δηλώνει απερίφραστα από τις πρώτες του
κιόλας σελίδες. Είναι όμως μία θαυμάσια αρχή: να σπάσει αυτή η κατάπτυστη
omerta μεταξύ των τεχνοκρατών. Και να επιταχυνθεί η αποκαθήλωση τους. Διότι η
πολιτική είναι το άλογο και η οικονομία το κάρο.
Οι εξομολογήσεις ενός μείζονος της μεταπολεμικής γραφής. Η
απλότητα στα χείλη ή στα γραπτά δημιουργών όπως ο Αναγνωστάκης είναι αυτάρκης
αρετή. Και η ειλικρίνεια. Μάθημα για μας τους νεότερους. Δε συμφωνώ μαζί του,
αν και είμαι στα συν 30, με το ότι η ποιητική φλέβα από μία ηλικία και μετά
στομώνει. Λεπτομέρειες. Η καθεαυτό ποίηση προέχει - όχι οι απόψεις.
Καλό μας μήνα -
δώρο εις εαυτόν κι αλλήλους το κάτωθι ΚΟΣΜΗΜΑ. Το πήρα στα χέρια μου το Σάββατο
και οφείλω ευγνωμοσύνη σε όλους τους συντελεστές (Σκουτερόπουλος για όλη την
πνευματική του εργασία στην έρευνα και στην μετάφραση - εκδόσεις Πόλις για το
υψηλό αισθητικό αποτέλεσμα). Παρά το ότι στην Εισαγωγή βρίσκει κανείς ιδιαίτερα
ριψοκίνδυνες διατυπώσεις (βλ. "Θουκυδίδης: ο πρώτος συνειδητός πολιτικός
στοχαστής στην Ευρωπαϊκή ιστορία του πνεύματος" αλλά και στα περί της
πίστεως/απιστίας του, σελ. 26-27) έχω την εντύπωση πως πρόκειται για το βιβλίο
πάνω το οποίο τέμνεται η εποχή μας - η εποχή της κρίσης. Δεν πρόκειται για
φιλολογικό γεγονός - το αντικρίζω από πολιτική σκοπιά. Θυμάμαι επί παραδείγματι, πως κάποτε η Ελλάδα
είχε πρωθυπουργό (Βενιζέλος) που μετέφραζε και συνομιλούσε με το μέγεθος ενός Θουκυδίδη
- ενώ σήμερα στην κεφαλή της βρίσκεται κάποιος που η γλώσσα όσο και η πολιτική σκέψη/πρακτική
του πάσχουν από ...πλατυποδία! 
Τι
το πιο πολύτιμο κομίζει έκαστο; Το πρώτο, μία διεισδυτική και κατά τη γνώμη μου
σχετικά πρωτότυπη ψυχογράφηση του ελληνικού τόπου και τρόπου (μέσα από
συγκεκριμένες πράξεις και επιλογές στην ιστορική ακτίνα 200 περίπου ετών) και το δεύτερο, το στάλαγμα της ανάλυσης Τερζάκη για τη φιλοσοφική αξία 3 κορυφογραμμών της ελληνικής/ευρωπαϊκής διανόησης:
του Παπαϊωάννου, του Καστοριάδη και του Αξελού – οι οποίοι, ως γνωστόν, φυγαδεύτηκαν
το 1945 στη μεταπολεμική Γαλλία με το πορτογαλικό πλοίο «Ματαρόα». 
To "IF", δίχως να είναι από τα πλέον προβεβλημένα τραγούδια των Pink Floyd με την απλότητα και την σπαρακτική του αλήθεια με έχει κατακτήσει εδώ και χρόνια. Όταν παρουσιάσαμε στη Ρόδο το τελευταίο βιβλίο του Νικόδημου, το ερμήνευσα ζωντανά - στους πολλούς φίλους εκείνης της βραδιάς. Το ηχογράφησε ο Κώστας Φουντουλάκης και κατόπιν το επεξεργάστηκα ηχητικά στα στοιχειώδη. Με τον Αυγουστίνο το αποδίδουμε για πρώτη φορά από κοινού στα ελληνικά. Πολύτιμη ήταν στο σημείο αυτό η βοήθεια της Αναστασίας. «Κόσμος» δηλαδή - αν συνυπολογιστεί και ο Στέλιος στην οπτικοποίηση. Ελπίζω να σας μιλήσει...
"IF"
Μουσική-στίχοι: Roger Waters
(Pink Floyd, "Atom Heart Mother", 1970)
Αν ήμουνα ένας κύκνος,
θα είχα πετάξει μακριά
Αν ήμουν ένα τρένο,
θα είχα φτάσει αργά
Κι αν ήμουν άνθρωπος καλός,
θα σου μιλούσα πιο συχνά
από ότι σου μιλώ.
Αν ήτανε να κοιμηθώ,
μπορεί να ονειρευόμουν
Αν ήτανε να φοβηθώ,
μπορεί και να κρυβόμουν
Κι αν χάσω τα λογικά μου,
παρακαλώ σε,
μη μου γεμίσεις το κεφάλι
με τα δικά σου τα μυαλά
Αν ήμουν το φεγγάρι,
θα φώτιζα ψυχρά
Κι αν ήμουνα κανόνας,
θα λύγιζα στρεβλά
Κι αν ήμουν άνθρωπος καλός,
θα καταλάβαινα πού οι φίλοι έχουν ανάγκη από χώρο
Αν ήμουνα ένας κύκνος,
θα είχα πετάξει μακριά
Αν ήμουν ένα τρένο,
θα είχα φτάσει αργά
Κι αν ήμουν άνθρωπος καλός,
θα σου μιλούσα πιο συχνά
από ότι σου μιλώ.
Ερμηνεία-διασκευή:
Πάνος Δρακόπουλος
Απόδοση στα ελληνικά:
Αυγουστίνος Τσιριμώκος
- Πάνος Δρακόπουλος
Ηχοληψία: Κώστας Φουντουλάκης
Επεξεργασία ήχου-Mastering: Π. Δ.
Ζωντανή ηχογράφηση:
Βιβλιοπωλείο ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ
23 Μαρτίου 2011
Ο Πύργος της Βαβέλ
(29/10/2011)
«Τραγούδια με ερωτηματικά»
DIRE STRAITS - Private Investigations
Frank Zappa “Peaches En Regalia”
james brown – Why (am I treated so bad)?
SCORPIONS- Is There Anybody There?
WHITESNAKE - Is This Love?
Queensrÿche - I am?
ΧΑΡΡΥ ΚΛΥΝ - Ουγκάγκα Μπούμ Μπούμ
ΞΥΛΙΝΑ ΣΠΑΘΙΑ – Ερώτηση κλειδί
Bill Withers -Who Is He (And What Is He To You)?
SIMON AND G. - Song for the Asking
ΤΡΥΠΕΣ – Όλες οι απαντήσεις
Babel Tower Painting - Roland Pangrati
κάθε Σάββατο - 18.00-19.00
Find more artists like Panos Drakopoulos at Myspace Music
Μουσική: Eric Clapton
Ελληνικοί στίχοι – διασκευή: Πάνος Δρακόπουλος
Έργο του Gerhard Richter“Τρεις χιλιάδες οι πιο πρόσφατοι νεκροί. Ο κύκλος του αίματος βαστάει γερά στη χούφτα του από την ανατολή του και δώθε, μυριάδες. Γυναικόπαιδα, αμούστακοι άντρες, άνανδροι φονιάδες –όλοι τους νεκροί. Αμέτρητο το πλήθος και ο χαμός. Κουφάρια και τα σπίτια, σκελετωμένες οι συνοικίες, ετοιμόρροπες οι επιχειρήσεις και οι αγορές. Τα αγαθά, ιδιωτικά και δημόσια, λάβαρα του θανάτου, άγρια κομποσκοίνια που με το άπλωμα του Τρόμου στραγγαλίζουν κάθε τι το μέχρι εσχάτως ζωντανό. Τα επαγγέλματα ξηλώθηκαν, εξασθένησαν μεμιάς όλοι οι παλαιότεροι και οι νέοι εθισμοί. Ο κόσμος ξεσκέπαστος και γυμνός. Ισχυρό μονάχα το κήρυγμα του άμβωνα, της τηλεόρασης, της εξουσίας! Ειδάλλως, θα πεις, τι διάολο εξουσία θα ’ταν, αν δεν διέθετε τον εαυτό της στην εμπορία της ανθρώπινης απελπισίας; Τι διάολο…
Το τέλος της Ιστορίας, πλάι πλάι στο τέλος των πολιτών –στο τέλος των ανθρώπων. Το τέλος της Ιστορίας –η μανία– θρυψαλιάζει το κέλυφος των θεσμών, τα ενυδρεία των ημιθανών ιχθυανθρώπων, των κοπαδιών, των άλαλων τραγουδιών και βιβλίων, τα θερμοκήπια-παγοκήπια των πολιτισμών. Το τέλος της Ιστορίας –η πώρωση– παραπέμπει κατ’ ουσίαν στην αρχή, στο ξεκίνημά της: Σκοτώστε για την άμεση επιστροφή σας στην Ουλαλούμ, στον Μωυσαϊκό Παράδεισο –τι φρικαλέο θερμοκήπιο αλήθεια!–, στα πιλάφια και στα άγια άσματα γύρω από τους οβελίες τους σιτευτούς, στην Εδέμ των μπιχεβιοριστών, στη ξεχασμένη Πλατωνόπολη, στην –ας την πεις και– γη της Χαναάν, στην Μεγάλη Χάρτα του Καρλομάγνου. Σκοτώστε …σκοτωθείτε και απ’ τη Βασιλεία των Ουρανών δε θα λησμονηθείτε!
Ποιος απορεί; Το τέλος της Ιστορίας –το μίσος– κατασπαράζει τις θεωρίες, τις θρησκείες, τις ιδεολογίες, απ’ άκρη σ’ άκρη με μια σχεδόν καννιβαλιστική χαψιά. Γιατί να επιβιώσουν οι προφάσεις; Εξευτελίζει τις επιστημονικές χάρτες περί του Big Bang, τα δήθεν ανίκητα χρηματιστήρια, ταπεινώνει τις πανάρχαιες κι όψιμες τιτανομαχίες των δουλοπάροικων κάθε παρηκμασμένου οίκου, τους κεκηρυγμένους βιολογικούς κατακλυσμούς, χωνεύει τις αταξικές και τις παραταξιακές κοινωνίες.
Το παμφάγο τέλος της Ιστορίας, γέννησε μοναχό του την ιστορία και πορεύει την ζωή σε μια στράτα –επί προσωπικού, δύσβατη ή γλυκιά, αδιάφορο– για έναν μόνον λόγο, για έναν μονάχα ‘υψηλό’ σκοπό: να πανηγυρίσει τον Θάνατο, να στρώσει μια ώρα αρχύτερα το κατακόκκινο χαλί στην Αυτού μεγαλειότητα του Θανάτου, για να Τον αναγορεύσει αποκλειστικό Αθάνατο -–με το δέλεαρ της αθανασίας του ίδιου του φτωχού θνητού, και του βαρυπενθούντος φτωχοκομείου του.
Να γιατί κανένας “δεν κηρύττει πολέμους”. Δεν τους λέγει “πολέμους”, παρ’ ότι τρεις χιλιάδες οι πιο πρόσφατοι νεκροί και οι πιο παλιοί, οι αναγνωρισμένοι βετεράνοι των νεκροταφείων, κοιμισμένοι, σαπισμένοι από τις αρρώστιες, τις βόμβες και τις εκεχερείες, δίχως οριστικό λογαριασμό, δίχως τελειωμό...
..ή όχι…
...Συγχωρέστε μου το λάθος. Μ’ ένα μοναδικό, πλην σοφό ‘τέλος’. Μιαν ‘αρχή’ δηλαδή:
Homo homini lupus."
Ζωή,
δεν είμαστε μονάχα
δυο σταγόνες πάνω στη γη
για μια στιγμή.
Είναι Δεκέμβριος του 2000. Παραμονές της εντόπιας φρενίτιδας περί μιλένιουμ και ευρώ. Μόλις έχουμε «επαναπατριστεί» με την Κ. στην Αθήνα: τα φοιτητικά μας χρόνια έγκλειστα πια στον απόηχο πολλών ενασχολήσεων.
Μέσα σε αυτές και τα μουσικά – θυμάμαι η τελευταία μας συναυλία ως Ετεροθαλείς ήταν το βραδάκι της Αγίας Άννας στον εσωτερικό χώρο του Παν/μιου Αιγαίου. Ωραία βραδιά – και πικρή, καθότι η τελευταία.
Έχω πιάσει ήδη από τον Αύγουστο ένα διαμερισματάκι στην Ιωνίας με …δωρεάν ηχητική πρόσβαση στον Ηλεκτρικό – στο ωράριο των 5.15 με 12.35. Χειμώνα καλοκαίρι, Χριστούγεννα ή Πάσχα, το ονομάζαμε, φίλοι και γνωστοί, «φάτνη». Λόγω διαστάσεων και ειδικής …θέρμης.
Στην πλούσια μοναξιά που μου χάρισε εκείνη την εποχή η φάτνη έπεσα με τα μούτρα στο γράψιμο. Τα μεταπτυχιακά όσο και τα δημιουργικά-επαγγελματικά-σχολικά δεν είχαν μπει ακόμη στη ζωή μου.
Μεταμορφώνοντας τη νύχτα σε μέρα και τη μέρα σε νύχτα αναπολώ σήμερα αυτή την απίστευτη ευρυχωρία του χρόνου. Και πιο συγκεκριμένα τη διαστολή του στα όρια της δημιουργίας. Τότε απευθείας στο χειρόγραφο. Μποεμία!
Ένα βράδυ θέλοντας να ανασάνω από ποιήματα και φιλοσοφικές εργασίες –τρύπιες πια σήμερα σχεδόν στο σύνολό τους– μού ήρθε στο νου ένα ατμοσφαιρικό κομμάτι του Eric Clapton με το οποίο συνήθιζα να κλείνω την εκπομπή του Πύργου της Βαβέλ κατά την πρώτη του περίοδο στον Ραδιοφωνικό σταθμό που είχαμε ιδρύσει στο Πανεπιστήμιο. Είχε τίτλο “Water on the ground”.
Από στιχουργική άποψη στηριζόταν στο εύρημα της αναλογίας του κύκλου του νερού με εκείνον της ζωής.
Άραγε θα ήταν εξίσου όμορφη αν ακουγόταν στα ελληνικά τούτη αιθέρια εξομολόγηση στους ζωτικούς χυμούς που μας περιβάλλουν;
Αυτό το ερώτημα με βασάνισε. Δεν είμαι φίλος της άποψης που θέλει υποχρεωτικά πως κάθε τι, είτε τραγούδι είτε ποίημα, μπορεί να μεταφραστεί – με ένα συγκινησιακό αποτέλεσμα κοντά στο πρωτότυπο.
Πίσω από το πρόβλημα ήταν που αχνόφεγγε η λύση.
Δεν χρειάζεται σε αυτές τις περιπτώσεις πιστή μετάφραση πρώτον – πιο σωστά δεν χρειαζόταν μετάφραση. Κι έπειτα, το τραγούδι ως προς τη μουσική του γραφή δεν σε δεσμεύει περισσότερο από ότι ένα οποιοδήποτε κομμάτι εκείνο τον κιθαριστή ή πιανίστα –τα πιο συνήθη παραδείγματα– που πρόκειται να τα αποδώσει με τον τρόπο του ενώπιον του κοινού.
Δεν χρησιμοποιώ καν υπαινικτικούς όρους. Το κατονομάζω καθαρά. Λειτούργησα ως άπιστος στο γράμμα, πλην αρκούντως πιστός στο σώμα του τραγουδιού.
Γι’ αυτό κι έγραψα απαρχής τους στίχους θρεφόμενος κυρίως από τη βασική ποιητική του ιδέα. Το αποτέλεσμα – ιδού:
Το φως κλειδωμένο,
σκοτάδι βαθύ
πάνω στο κήπο
του κορμιού μας ανθεί.
Λίγες οι λέξεις,
μα είν’ η αλήθεια ακριβή,
παλμός μου ο δικός σου
σ’ ένα ακόμη φιλί.
Ζωή,
ακούς την καντάδα του ανέμου,
που γυμνούς μας προσκαλεί;
Ζωή,
απορείς, που η μοίρα μάς θέλει
δύο σταγόνες πάνω στη γη
για μια στιγμή.
Ανοίγεις την πόρτα
και τα κεριά του ουρανού
σου δείχνουν το δάκρυ
και τη μιλιά ενός παιδιού.
Σου παγώνει το αίμα,
«Μητέρα», σαν σε καλεί.
Ποταμάκι είν’ ο χρόνος
και εμείς μιαν του πηγή.
Χαραυγή,
κι αν πεις έτσι το θαύμα,
ο έρως θ’ ακουστεί.
Ζωή,
δεν είμαστε μονάχα
δυο σταγόνες πάνω στη γη
για μια στιγμή.
Ζωή,
ακούς στη φλογέρα της νύχτας
την πιο σπάνια ανταμοιβή;
(14-12-2000)
Χρειάστηκαν 11 χρόνια για να το ενορχηστρώσω και να το ηχογραφήσω. Όχι, σκέφτομαι, από ανετοιμότητα, αλλά μάλλον προστατεύοντας κατά κάποιον τρόπο την αξία της ιστορίας του (είναι ζήτημα να το έχω παρουσιάσει στο μεταξύ σε φίλους μία ή έστω δύο φορές). Όπως όταν σκεπάζουμε μέσα μας για καιρό μια θύμηση από ένα συναρπαστικό μας ταξίδι.
Στην προκειμένη περίπτωση από ένα ταξίδι – στην μούσα του Eric Clapton.
