Συνομιλία με την Άλκη Ζέη

Την κυρία Ζέη πρωτογνωρίσαμε μέσα από το θαυμάσιο διήγημα της «Γατοκουβέντες» (εκδ. Καστανιώτης 2006). Η τάξη μας φιλοξένησε όλους τους ήρωες της συναρπαστικής αφήγησης ενός γάτου που ετοιμάζεται να αντιμετωπίσει τον πρώτο… καύσωνα της ζωής του! Κι όχι μόνο φιλοξένησε. Αλλά κι αγάπησε. Κι όπως συνηθίζεται μ’ αυτά που αγαπάς, δεν άργησαν να ξεφυτρώσουν οι πρώτες σχετικές απορίες. Γύρω απ’ τη ζωή και το έργο της -από μικρούς και μεγάλους- πολυδιαβασμένης συγγραφέως.

Η ευκαιρία για να τη συναντήσουμε από κοντά ήρθε την περασμένη Παρασκευή (27-4-2007, Κεντρική Αίθουσα Εκδηλώσεων του Παν/μιου Αιγαίου στην πόλη της Ρόδου). Προσκεκλημένη από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και τους δασκάλους και των τριών βαθμίδων εκπαίδευσης, η κυρία Ζέη μίλησε σε μια κατάμεστη αίθουσα από παιδιά…όλων των ηλικιών! Με λόγια μαστορεμένα από την πείρα της τόσο στη συγγραφή όσο και στην οικογενειακή, σχολική και ασφαλώς, πολιτική ζωή, μίλησε γι’ αυτή την, όπως αποκάλεσε «πονεμένη σχέση» της λογοτεχνίας με το σχολείο.

Καθώς όμως όχι ιδιαίτερα άνετη στους καθ’ έδρας μονολόγους η συγγραφέας προσκάλεσε το ακροατήριό της να της απευθύνει όποια ερώτηση επιθυμούσε. Όλοι ανταποκρίθηκαν. Από καθηγητές του Παν/μιου, μέχρι μαθητές και γονείς. Ασφαλώς κι εμείς.

Με όχι μικρό τρακ ανοίξαμε το χορό των ερωτήσεων, στον οποίο πιαστήκαμε χέρι και χέρι με μία πραγματική κυρία των ελληνικών γραμμάτων: την κυρία Άλκη Ζέη!

Κουράζεστε πολύ από την δουλεία σας; (Φωτεινή)

Από τη δουλειά μου; Κοίταξε: όχι όσο κουράζονται οι δάσκαλοί σας. Ομολογώ λιγότερο. Γιατί εγώ που πήγα σήμερα σε τέσσερις τάξεις έχω τελείως εξοντωθεί! (γέλια)

Θέλατε να γίνετε από μικρή αυτό το επάγγελμα; (Γεωργία)

Ναι, από μικρή. Από τα οκτώ μου χρόνια σχεδόν είχα αποφασίσει ότι θα γίνω συγγραφέας.

Τι σας ενέπνευσε να γράψετε κουκλοθέατρο όταν ήσασταν μαθήτρια; (Κυριάκος)

Πάλι μία δασκάλα μας (Σημ: είχε προηγηθεί επαινετική αναφορά της κας Ζέη στον εμπνευσμένο και δημιουργικό δάσκαλο) η οποία είχε σπουδάσει στο Παρίσι στη σχολή Καλών τεχνών. Ήρθε μια μέρα στην τάξη και είπε ότι θα κάνουμε κουκλοθέατρο. Στα παιδιά που ζωγράφιζαν είπε: «Εσείς θα ζωγραφίσετε τα σκηνικά». Στα παιδιά που μπορούσαν να φτιάξουν με τα χέρια τους διάφορα πράγματα, είπε «Εσείς θα κάνετε τις κούκλες». Σε μένα λέει «Εσύ ούτε να ζωγραφίσεις μπορείς, ούτε με τα χέρια σου να φτιάξεις τίποτα. Θα γράψεις τα έργα». Έτσι έγραψα τα έργα για το κουκλοθέατρο. Λεγότανε «Κλαψωδίες» και ήτανε παρωδίες των ραψωδιών και ο Κλούβιος, ο ήρωας, ήτανε ένα ναυτάκι του Οδυσσέα που έκανε όλες τις βλακείες. Ήταν τέτοια η φήμη που απέκτησε το κουκλοθέατρο μας, που αργότερα τις παραστάσεις μας παρακολούθησαν ο Ελύτης, ο Γκάτσος, ο Μ. Χατζιδάκις, ο Θεοτοκάς, ο Εμπειρίκος. Και εκεί ήρθε και ο Γεώργιος ο Σεβαστίκογλου, ο μετέπειτα άντρας μου και τον γνώρισα…

Ποιό είναι το αγαπημένο σας βιβλίο από όσα έχετε διαβάσει; (Βασίλης)

Το αγαπημένο μου βιβλίο; Δεν είναι ένα βιβλίο! Έχω διαβάσει χιλιάδες…

Πείτε μας το αγαπημένο σας όταν ήσασταν παιδί! (Βασίλης)

Αυτό μπορώ να σου το πω. Αγαπούσα «Το ταξίδι του Νηλς Χολγκελσον» με τις αγριόχηνες. Τόσο πολύ είχα διαβάσει για τα μέρη στα οποία αναφέρεται αυτό το βιβλίο που πριν από λίγα χρόνια ταξίδεψα ως εκεί.

Πώς νιώσατε όταν εκδόθηκε το πρώτο σας βιβλίο; (Ματίνα)

Ήμουνα στο εξωτερικό. Ζούσα τότε στη Ρωσία και είχα στείλει το χειρόγραφο. Ο εκδότης δε μου είχε απαντήσει ακόμη. Πέρασε ο καιρός και συνέχιζε να μην απαντάει. Και όταν ήρθα στην Ελλάδα πέρασα απ΄ το βιβλιοπωλείο που είχε ο εκδοτικός οίκος και τον ρώτησα, τι γίνεται μ’ αυτό το «Καπλάνι της βιτρίνας» και μου λέει «Να το εκεί, στη…βιτρίνα είναι!» (γέλια) και έριξα ορισμένες κλεφτές ματιές για να μη με πάρει είδηση ο κόσμος. Και ένιωσα τόση χαρά όση δεν την ξανάνιωσα με τα άλλα μου βιβλία!

Γιατί ο Που-Μπού -πρόσωπο απ' το βιβλίο «ΓΑΤΟΚΟΥΒΕΝΤΕΣ»- χώρισε με την μητέρα των παιδιών (του Ηλία και της Κατερίνας); (Νίκη)

Γιατί; Γιατί χωρίζουνε τόσοι πολλοί άνθρωποι τώρα; Κάτι δε πάει καλά μεταξύ τους και χωρίζουνε.

Τις έχετε ζήσει τις ιστορίες που έχετε γράψει; (Γεωργία)

Την ιστορία του γάτου αν έχω ζήσει; (γέλια) Σα γάτος δεν έχω ζήσει! (γέλια εις διπλούν)

Γενικά, αν τις έχετε ζήσει… (Γεωργία)

Γενικά στις ιστορίες μου υπάρχουν γεγονότα που βασίζονται σε αναμνήσεις που ασφαλώς τις έχω ζήσει. Όμως δεν είμαι εγώ πάντα η ηρωίδα. Θα ήτανε και βαρετό. Φτιάχνω διάφορους ήρωες…

Γιατί επιλέξατε να το κάνετε το διήγημα «ΓΑΤΟΚΟΥΒΕΝΤΕΣ» σε CD; (Ανδρέας-Βασίλης)

Δε το επέλεξα εγώ. Το CD το άκουσες;

Ναι!

Καλό ήτανε; Καλά τα λέω;

Ναι, κάλο ήτανε!

Το διάλεξε ο εκδότης μου. Γιατί τώρα ακούνε και τα πολύ μικρά παιδιά που δε μπορούν ακόμη να διαβάσουν. Βάζουν το CD και το ακούνε.

Πώς φανταστήκατε και φτιάξατε ένα γάτο τόσο έξυπνο και τόσο αστείο; (Χρήστος)

Κοίταξε. Εγώ δεν έχω πολλά πάρε-δώσε με τα ζώα, αλλά η κόρη μου όταν ζούσαμε στο Παρίσι, μας έφερε μια γάτα. Ξέρετε πως κάνουνε όλα τα παιδάκια: «Μαμά έλα να πάρουμε ένα σκυλάκι, μία γατούλα…εγώ θα κάνω, θα το φροντίζω, θα του δείχνω» και στο τέλος ξεμένεις εσύ μαζί του. Έφυγε η κόρη μου να πάει στην Αγγλία για μεταπτυχιακές σπουδές και μου ξέμεινε η γάτα! Και έτσι απέκτησα μία οικειότητα με τις γάτες που δεν είχα ποτέ μου. Και είδα, ότι …μιλάνε, άμα θέλουνε!

Πώς εμπνευστήκατε το δημιούργημά σας «ΓΑΤΟΚΟΥΒΕΝΤΕΣ»; Γιατί το ονομάσατε έτσι; (Θάλεια)

Γιατί μιλάει ο γάτος!

Ποιό ήταν το αγαπημένο σας βιβλίο από όσα έχετε γράψει; (Ρέα)

Είναι το «Καπλάνι της βιτρίνας» γιατί είναι το πρώτο μου βιβλίο, γιατί μιλάει για τα παιδικά μου χρόνια με το παππού μου –που είναι πολύ ωραία χρόνια! Ακόμη, διότι με αφορμή αυτό το βιβλίο διηγιόμουν αυτές τις ιστορίες στα παιδιά μου και αργότερα στα εγγόνια μου. Κι αν τις έγραφα όλες αυτές που διηγιόμουν, θα ξεπερνούσαν σε επεισόδια ακόμη και την «Λάμψη»! (γέλια)

1η δημοσίευση: Εφημερίδα "Ο τόπος μας", φύλλο 26, 5-5-2007

“Πρόσωπο με πρόσωπο με τον Καραγκιόζη”

Αγαπημένε μας Καραγκιόζη, μας τιμά ιδιαίτερα που μας κάλεσες γι’ αυτήν εδώ τη συνομιλία μας στον ολοφώτεινο μπερντέ σου…

Πώς θα μπορούσε να γίνει αλλιώς, αφού είπαμε πως θα παίξουμε…

Τί εννοείς «θα παίξουμε»; Συνέντευξη δε θα κάνουμε;

Μα αυτό εννοώ, βρε μαλαγάνα! Δεν είπαμε, πως θα παίξουμε το έργο «Ο Καραγκιόζης δίνει συνέντευξη»;

Α, ναι…το λησμόνησα! Ας συνεχίσουμε σα να είμαστε σε έργο. Λοιπόν Καραγκιόζο, ποιά απ’ τις πολλές περιπέτειές σου θεωρείς ως τη πλέον συναρπαστική;

Πώς είπες, «καρπαζοεισπραχτική»;

Όχι, όχι, είπα «συναρπαστική».

Α, μάλιστα: «φαγανοχορταστική»!

Όχι, όχι, μάλλον δε το είπα καθαρά: «συ-ναρ-πα-στι-κή»!

Καθαρά το είπες και καθαρά στο απάντησα: όπου πέφτει φάπα, μα στο τέλος έχει φαΐ και χορό για όλους –καθότι ως γνωστόν νηστικό χαρέμι δε χορεύει- περνώ εγώ κι όλη μου η φαμελιά μια χαρά –κι ας έχουν προηγηθεί και δυο τρομάρες!

Μου έχει κάνει εντύπωση πως κάθε φορά προτού μπεις σε νέα μπλεξίματα, βγάζεις έξω τους τρεις κανακάρες σου και τους ρωτάς τι μάθανε τη προηγούμενη μέρα στο σχολείο;

Ασφαλώς! Γίνεται προκοπή χωρίς να ξέρεις γράμματα;

Μα εσύ, ούτε το Δημοτικό –λένε οι κακές γλώσσες- δεν έχεις τελειώσει ;

Γι’ αυτό και μετά βλέπετε τα χαΐρια μου! Όμως μη πολυακούτε τις «κακές γλώσσες», ειδικά όταν είναι προηγουμένως χορτάτες και ειδικότερα, όταν πιάνονται με εμάς τους μπατίρηδες.

Αγράμματος-ξεαγράμματος, σ’ έχουμε δει να απασχολείσαι με χίλιες δυο τέχνες…

«Πενίας τέχνας απεργάζεται» που λέει και ο φίλος μου ο Αλέξανδρος ο Μέγας!

Αυτός που φόνευσε το Καταραμένο Φίδι;

Ναι, αυτός που φόνευσε έ ν α από τα καταραμένα φίδια!

Γιατί υπάρχουν κι άλλα γύρω μας που ζουν και βασιλεύουν;

Ορίστε, ρίξε και μια ματιά στο απέναντι σεράι κι όλο θα δεις κάποιο να σούρνεται εκεί μέσα!

Ναι, αλλά σήμερα, έξω απ’ το μπερντέ, σαράι δεν υπάρχει!

Χαχα! (γέλια τρανταχτά) Τέτοιο τούβλο -ίσαμε τη μύτη του Μορφωνιού-, ούτε το Κολλητήρι μου δε θα μου εκσφενδόνιζε!

Κάτι ακόμη που δεν έχω καταλάβει είναι, τι σόι σχέση έχεις με το Χατζηαβάτη; Είστε φίλοι, είστε συνεργάτες, είστε έτσι, είστε αλλιώς –τι είστε;

Τι σόι σχέση; Τρελόσογο! Όπως οι μισοί Ρωμιοί με τους άλλους μισούς!

Και τι σκέφτεσαι για τους Τούρκους, τους Αρμένιους, τους Εβραίους που μπαινοβγαίνουν στο μπερντέ σου;

Ότι όλοι τους έχουν κάποιον πάνω απ’ το σβέρκο τους! Και ότι μ’ αυτόν τον κάποιον είναι που έχουν να λύσουν τους λογαριασμούς τους –αν είναι να μη τους φάει το μαύρο το φίδι, το καταραμένο που λέγαμε πιο πριν.

Με τα παιδιά όλων των χωρών και κυρίως όλων των ηλικιών τα πας, ωστόσο, περίφημα…

Ναι, γιατί τα παιδιά ξέρουν ήδη κάτι που οι μεγάλοι συνέχεια ξεχνούν: ότι τελικός λογαριασμός δεν υπάρχει! Γι’ αυτό και γελάνε με την ψυχή τους ακόμη και μ’ ένα καμπούρη σαν την αφεντιά μου.

Μη το λες και οι μεγάλοι-μεγάλοι γελάνε…

Γελάνε κι αυτοί, γιατί έχουν εμπρός τους τη δική μου τη καμπούρα και δε βλέπουν εκείνη που ‘χει ξεφυτρώσει στη πλάτη τους. Αυτό εννοούσα ότι «τελικός λογαριασμός δεν υπάρχει»: γιατί στο τέλος κάθε «γύρας» μήτε καμπούρα, μήτε καλαμπούρα υπάρχει! (γέλια)

Φουλ φιλοσοφημένο σε βρίσκω…

Το ‘χω παίξει κι αυτό το έργο μέσα στ ‘ άλλα: «Ο Καραγκιόζης φιλόσοφος». Εκεί να δεις γέλιο. Κάνω τον Σωκράτη –ξέρεις τον αρχαίο– να τα ξεράσει όλα: ότι τάχα μου τάχα μου δε γνώριζε τίποτα, παρότι στο τέλος όλους τους έβαζε άσχετους κι αδιάβαστους! Μαζί μου να έβλεπες: ζητούσε να του φέρουν το κώνειο μια ώρα αρχύτερα!

Πώς θα ‘θελες να «γράψουμε» το τέλος του σημερινού μας «έργου»;

Πώς αλλιώς, παρά -όλο το μυαλό μου στον παρά το έχω- με τραγούδι και χορό:

(τραγουδά σε συρτό ρυθμό)

«Το φαγητό είναι χαρά

ο ύπνος είν’ υγεία

κι αν είχαμε κι έναν παρά

θα ζούσαμε μ’ ευτυχία!…»

Άιντε Καραγκιόζο μου, τι λες; Πάμε να ρίξουμε και μια ‘βολτίτσα’ κατά το γειτονικό μαγειρείο «Η Νοστιμούλα Ευρώπη»;

Ναι, βρε..έτσι! Να φάμε, να πιούμε και νηστικοί να κοιμηθούμε!

1η δημοσίευση: περιοδικό "Το βλέμμα", τεύχος 2

Σε εαρινό πλέον ηχητικό τοπίο υψώνεται ο ΠΥΡΓΟΣ ΤΗΣ ΒΑΒΕΛ

Pieter Bruegel the Elder. The Tower of Babel. 1563. Λάδι σε μουσαμά. Kunsthistorisches Museum, Vienna, Austria.

(Ραδιόφωνο ΛΥΧΝΑΡΙ 91,4
http://www.lihnarifm.gr)
"Ο ΠΥΡΓΟΣ ΤΗΣ ΒΑΒΕΛ".

Ραδιοφωνικό ραντεβού κάθε Σάββατο 16.00-18.00!

Εκπομπογραφία 2ου κύκλου εκπομπών
-εαρινό καλαντάρι-

21. «Χαίρε ω χαίρε Λευτεριά!»

(24/3/2007)

22. «Κιθάρας εγκώμιο» 3^ο Μέρος

(31/3/2007)

23. «ΠΕΝΘΟΣ και ΕΡΩΣ»

(7/4/2007)

24.«Ο υπεράνθρωπος των μαζών»

(14/4/2007)

25.«Χρώματα»

(21/4/2007)

26. «Τα 3 ξαδελφάκια: JAZZ - BLUES - SOUL»
(28/4/2007)

27. «Η τόσο... μακρινή αγγλόφωνη δεκαετία του ‘80»

Μέρος 1ο

(5/5/2007)

28. «Η τόσο... μακρινή αγγλόφωνη δεκαετία του ‘80»

Μέρος 2ο

(12/5/2007)

29. «Ο απαγορευμένος καρπός»

(19/5/2007)

30. «Η μούσα του περιθωρίου»

Μέρος 1ο (26/5/2007)

31. «Η μούσα του περιθωρίου»

Μέρος 2ο (2/6/2007)

32. «Διφωνίες»

(9/6/2007)

33. «Τα 3 ξαδελφάκια: JAZZ - BLUES - SOUL» Μέρος 2ο

(16/6/2007)

34. «Τραγούδια από δεύτερο χέρι»
(23/6/2007)

35. «Αναδρομή – πτώση της αυλαίας»
(30/6/2007)

Πίσω απ' το ραδιοφωνικό μπερντέ του
ΠΥΡΓΟΥ ΤΗΣ ΒΑΒΕΛ

Κείμενα-επιλογή μουσικού υλικού-παρουσίαση:
Πάνος Δρακόπουλος

Συνεργάτες:

Νάντα Ραπουζέλ, Πάνος Δρακουμέλ, Πάνος ο Λοξίας ο Αινιγματίας

Ηχογλυπτική:

Θοδωρής Πάνου

Ακούστε τον Πύργο της Βαβέλ και μέσω του http://www.e-radio.gr

(Βλέπετε στην κατηγορία Greek Eclectics,
και κάνετε enter στο "listen")

27ο ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΠΟΙΗΣΗΣ

Ανακοινώθηκε το θέμα του φετινού, 27ου ΣΥΜΠΟΣΙΟΥ ΠΟΙΗΣΗΣ
(Πολιτιστικό και Συνεδριακό Κέντρο Πανεπιστημίου Πατρών, 28/6-1/7 2007):

Γιατί η ποίηση;

Όσοι ενδιαφέρονται να παραλάβουν σχετική πρόσκληση με εκτενή αναφορά στις επιμέρους εργασίες του και στο πρόγραμμα των ομιλιών-εισηγήσεων του, μπορούν να αφήσουν το email τους στο παρόν blog (panosdrak@yahoo.gr)
ή στην επίσημη ταχυδρομική διεύθυνση του Συμποσίου
(με την επιμέλεια της Ξ. Σκαρτσή)
pskartsis@ath.forthnet.gr

Το ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΠΟΙΗΣΗΣ στο Διαδίκτυο απαντάει στη διεύθυνση:
http://www.poetrysymposium.gr/

Ιστορική καταγραφή συμποσίων και θεμάτων

1. 03/07 - 05/07/1981, Α' Συμπόσιο: Η Πρώτη Μεταπολεμική Ποιητική Γενιά. Η Ποίηση στη Ζωή και στην Εκπαίδευση - Ποίηση και Τεχνολογία. Θεωρία και Γλώσσα της Ποίησης.
2. 02/07 - 04/07/1982, Β' Συμπόσιο: Κριτική και Ποίηση.
3. 01/07 - 03/07/1983, Γ' Συμπόσιο: Αφιέρωμα στον Κ. Π. Καβάφη.
4. 06/07 - 08/07/1984, Δ' Συμπόσιο: Αφιέρωμα στο Δημοτικό Τραγούδι.
5. 05/07 - 07/07/1985, Ε' Συμπόσιο: Κοινωνία και Ποίηση.
6. 04/07 - 06/07/1986, ΣΤ' Συμπόσιο: Νεοελληνική Μεταπολεμική Ποίηση (1945-1985).
7. 03/07 - 05/07/1987, Ζ' Συμπόσιο: Η Ποίηση στην Παιδεία.
8. 01/07 - 03/07/1988, Η' Συμπόσιο: Ποίηση και Πεζογραφία.
9. 07/07 - 09/07/1989, Θ' Συμπόσιο: Κωστής Παλαμάς. Η εποχή του και η εποχή μας.
10. 06/07 - 08/07/1990, Ι' Συμπόσιο: Διονύσιος Σολωμός.
11. 05/07 - 07/07/1991, ΙΑ' Συμπόσιο: Ποιητικές Ανθολογίες.
12. 03/07 - 05/07/1992, ΙΒ' Συμπόσιο: Ανδρέας Κάλβος.
13. 02/07 - 04/07/1993, ΙΓ' Συμπόσιο: Έθνος και Ποίηση.
14. 01/07 - 03/07/1994, ΙΔ' Συμπόσιο: Ανδρέας Εμπειρίκος. Γιάννης Ρίτσος. Περιοδικά.
15. 07/07 - 09/07/1995, ΙΕ' Συμπόσιο: Ποίηση και Μουσική.
16. 05/07 - 07/07/1996, ΙΣΤ' Συμπόσιο: Άγγελος Σικελιανός.
17. 04/07 - 06/07/1997, ΙΖ' Συμπόσιο: Η Αρχαία Ελληνική Ποίηση και ο Χρόνος.
18. 03/07 - 05/07/1998, ΙΗ' Συμπόσιο: Ποίηση και Γλώσσα.
19. 02/07 - 04/07/1999, ΙΘ' Συμπόσιο: Ρεύματα στη Σύγχρονη Ποίηση.
20. 07/07 - 09/07/2000, Κ' Συμπόσιο: Η Ποίηση στη Ζωή μας.
21. 06/07 - 08/07/2001, ΚΑ' Συμπόσιο: Οι Ξεχασμένοι μας Ποιητές.
22. 05/07 - 07/07/2002, ΚΒ' Συμπόσιο: Τα Ποιήματα που Αγαπήσαμε.
23. 04/07 - 06/07/2003, ΚΓ' Συμπόσιο: Η Μετάφραση της Ποίησης.
24. 02/07 - 04/07/2004, ΚΔ' Συμπόσιο: Η Ποίηση των Ύμνων.
25. 01/07 - 03/07/2005, ΚΕ' Συμπόσιο: 25 χρόνια Συμπόσιο - 25 χρόνια Ποίηση. Διαγωνισμός Ποίησης.
26. 29/06 - 02/07/2006, ΚΣΤ' Συμπόσιο: Ποίηση και Έρωτας.

Κατεβάστε ανέξοδα -σε χρόνο και σε χρηματικό κόστος-
τα πρακτικά ορισμένων (17η-23η) από τις παραπάνω 'συναντήσεις':
http://www.poetrysymposium.gr/index_cat.php?catid=3

ΔΩΡΕΑΝ ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΑΙΔΕΙΑ Ή ΔΩΡΕΑΝ ΔΗΜΟΣΙΑ ΑΓΩΓΗ;

-Καπτα-Γιάννη, τι διαφορά έχουν τα ιδιωτικά πανεπιστήμια από τα δημόσια;
-Καμία! Και τα δυο ιδιώτες βγάζουν!

(Πηγή γελοιογραφίας:http://pitsirikos.blogspot.com/2007/01/blog-post_11.html)

Είναι σχεδόν κοινός τόπος στα χείλη όσων παρακολουθούν με προσοχή -δίχως όμως προσωπική εμπλοκή στη δημόσια φλυαρία- τα πρόσφατα τεκταινόμενα στο χώρο της ελληνικής εκπαίδευσης (αναθεώρηση του άρθρου 16, καταλήψεις ΑΕΙ - ΤΕΙ, αντιπαράθεση πλήθους φορέων για το βιβλίο της Ιστορίας της Στ` Δημοτικού): Ρητορεία παμπάλαιης συνταγής και από τους μεν (κυβέρνηση, κόμματα) και από τους δε (συνδικαλιστές καθηγητές, συνδικαλιστές φοιτητές, συνδικαλιστές... εθνικόφρονες).

Κι όμως. Πλάι στα πασίγνωστα, καθότι τριακονταετή και πλέον, ρεφραίν (κατάργηση/υπεράσπιση ασύλου, απόσυρση/απολογητική ιστορικού εγχειριδίου) διαπιστώνει κανείς πως στο υπόστρωμα της εν λόγω σύγκρουσης διαγράφει την παρουσία του ένα τεράστιας παιδευτικής -και συνάμα πολιτικής- σημασίας ερωτηματικό, απ` το οποίο δεν θα ήταν υπερβολικό να πει κανείς πως είναι μοιραίο να μη το υπερκεράσει ή απλώς να μη το αγνοήσει: Τι επιθυμούμε όσον αφορά τη σχολική ζωή -από το δημοτικό έως τις πανεπιστημιακές σχολές- των παιδιών μας; Να συνιστά αυτή αγωγή ή παιδεία; Επαναλαμβάνω: αγωγή ή παιδεία;

Η διαφορά των δύο λέξεων επικαθορίζει και τη διαφορά δύο στον πυρήνα τους ασύμπτωτων προσανατολισμών της σχολικής ζωής^[1]. Λακωνικότερος των... Λακεδαιμονίων, θα έλεγα πως η "αγωγή" ως παιδευτικός τρόπος προϋποθέτει μία σαφή διαγραφή πορείας της νιότης προς κατευθύνσεις ολότελα προδιαγεγραμμένες από την "καθεστηκυία" ηλικία. Το ρήμα "άγω" (=οδηγώ) εν προκειμένω μας προειδοποιεί και κυρίως μας προστατεύει από οποιαδήποτε πιθανή παρερμηνεία. Η σύγχρονη αστική πολιτική συγκρότηση (κοινοβούλιο, κυβέρνηση) δια των εκπαιδευτικών της (προϊσταμένων και δασκάλων όλων των βαθμίδων) οδηγεί ποιους, τους νέους στους επιστημονικούς και αξιακούς (ηθικούς) στόχους που έχει ήδη προαποφασίσει -με αυτονόητο τι άλλο παρά την ίδια την αυτοσυντήρησή της.

Ο όρος "παιδεία", προϊόν κατ` αρχήν ενός πολιτισμού -του αρχαιοελληνικού- που στερούταν θρησκευτικά ή και παιδευτικά ακόμη ιερατεία<sup>[2]</sup>, επέτρεψε, ήδη από τη γέννησή του και κατά διαστήματα στην μακρά ιστορική πορεία του, ένα διαφορετικό συσχετισμό όλων των μετόχων του εκπαιδευτικού φαινομένου απ` ό,τι απαιτεί η αγωγή.

Ας επιμείνω στο πρώτο ιστορικό του φανέρωμα -τον αρχαιοελληνικό κόσμο: Τους πρωτεργάτες της παιδείας (προσωκρατικοί, αττικό περιβάλλον) δεν απασχολούσε το ερώτημα "τι είναι Έλληνας", προκειμένου αυτό να απαντηθεί μέσω της αντίστοιχης αγωγής (μια τέτοια νοοτροπία και πρακτική παρατηρούμε στα παιδευτικά της Σπάρτης με την περιώνυμη ‘αγωγή των Σπαρτιατών’). Το κεντρικό ερώτημα, εν αρχή των διδασκόντων και εν συνεχεία των διδασκομένων ήταν: Τι είναι άνθρωπος; Άνθρωπος. Όχι Έλληνας ή Πέρσης ή ό,τι άλλο^[3]. Εξ ου και "η συνειδητοποίηση των γενικών περί της ουσίας του ανθρώπου νόμων" -η ανάδυση του "ανθρωπισμού"^[4].

Συμπεραίνουμε άμεσα λοιπόν, πως το κοινωνικό φαινόμενο ονόματι "παιδεία" δεν είναι σύστοιχο μιας κλειστής και εκ των προτέρων εκγύμνασης των εκάστοτε νέων στο εκάστοτε σήμερα. Δεν συγκεντρώνει κατ` αρχήν, στους κόλπους της τους νέους κατ` αποκλειστικότητα. Αφορά τους πάντες. Την "πόλιν" άλλοτε, το "οικουμενικό χωριό" σήμερα. Δεν συγκροτείται σε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα σπουδών -με δηλούμενη ημερομηνία λήξης και αριθμό πτυχίων ή άλλων περγαμηνών. Εξακτινώνεται σ` όλη την έκταση του βίου. Δεν προστρέχει στην οικεία γνώση ή ακόμη-ακόμη στην γνώση περί των οικείων -όπως το ερώτημα "Τι είναι Έλληνας". Εφορμά στο άγνωστο, που θα πει στο καινούργιο^[5].

Και για να φτάσουμε στο κρίσιμο σημείο: δεν αποσκοπεί στην πιστή αναπαραγωγή του κοινωνικού και πολιτισμικού χθες στο κοινωνικό και πολιτισμικό αύριο.

Με δηλωμένη λοιπόν την παραπάνω διάκριση μεταξύ αγωγής και παιδείας, τι διαπιστώνει κανείς παρακολουθώντας και συνάμα κρίνοντας την εν εξελίξει σύγκρουση του Υπουργείου Παιδείας με πλήθος καθηγητών και φοιτητών εξ αφορμής της αναθεώρησης του άρθρου 16 και του σχετικού νόμου-πλαισίου που προωθεί η σημερινή κυβέρνηση; Ποιον ονοματίζει απολογητή της αγωγής ή αντιστρόφως υποστηρικτή της παιδείας η δημόσια αντιπαράθεση πολιτών, κληρικών και πολιτικών γύρω από το καινούργιο βιβλίο της ιστορίας της Στ` δημοτικού;

Ας ξεκινήσω από το πρώτο ερώτημα, που αφορά το "μέτωπο" της πανεπιστημιακής ζωής.

Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας παραδέχεται την ολιγωρία του κράτους σε όλα τα δυνατά επίπεδα (οικονομικό, διοικητικό, αξιολογικό), προκειμένου να παραδώσει στην κοινωνία δημόσια πανεπιστήμια που να της αξίζουν. Γι` αυτό και προκρίνει, πρίμο-σεγόντο κατ `ουσίαν με το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, την ίδρυση ιδιωτικών /μη-κρατικών πανεπιστημίων.

Ως το σημείο αυτό, η υπονόμευση τόσο του κοινού νου όσο και της κοινής λογικής είναι υποφερτή, με δεδομένη την απαράδεκτη μονοπώληση της γνώσης από το κράτος (το ίδιο απαράδεκτο με την μονοπώληση της γνώσης από τη λεγόμενη ελεύθερη αγορά^[6]). Όμως το παράλογο γίνεται ο αποκλειστικός υποβολέας των σχετικών δημόσιων εξαγγελιών του κυβερνώντος κόμματος όσο και του ΠΑΣΟΚ, όταν αμφότερα συναγωνίζονται σε εγγυήσεις για το μέγεθος της εποπτείας του κράτους πάνω στα ιδιωτικά πανεπιστήμια, των οποίων προκρίνουν την ίδρυση! Οι βασικοί υπαίτιοι της σημερινής κατάπτωσης του δημόσιου πανεπιστημίου αυτοπροτείνονται ως οι εγγυητές της άριστης και ανιδιοτελούς λειτουργίας των υπό ίδρυση ιδιωτικών σχολών!

Αντιδρούν όμως οι συνδικαλιστικές παρατάξεις των καθηγητών και των φοιτητών με προτάσεις πιο πρόσφορες για την υπέρβαση της κρίσης του δημόσιου πανεπιστημίου, την οποία οι πάντες συνομολογούν;

Εάν η συνθηματολογία (Όχι στα ιδιωτικά πανεπιστήμια - Ναι στα αυτοδύναμα και επαρκώς χρηματοδοτούμενα δημόσια πανεπιστήμια) συνιστά υγιέστερη αντιμετώπιση του προβλήματος, τότε τους αναλογεί ο κοινωνικός έπαινος. Όμως, πώς να επαινέσει κανείς μια προσπάθεια που την χαρακτηρίζει η ολιγόνοη, καθώς εξόχως συμφεροντολογική, συντεχνιακή νοοτροπία^[7] και η δογματική υπεράσπιση των συνδικαλιστικών κεκτημένων; Σκεφτείτε μόνο πως η κυβερνητική πρόταση για συμμετοχή όλων των φοιτητών στις πρυτανικές εκλογές δημιούργησε πολλαπλάσια αναστάτωση στους κύκλους των φοιτητικών παρατάξεων, ακόμη και απ` ό,τι οι δηλώσεις Πάγκαλου σχετικά με την αστυνομική παρουσία στους χώρους του πανεπιστημίου (Κυριακάτικη Καθημερινή, 11-2-2007).

Πώς λοιπόν να επικροτήσει κανείς μία κινητοποίηση που θυμίζει κομματικές και συντεχνιακές "παρελάσεις", όπου περισσεύουν τα πλακάτ και αναστέλλεται η μακριά από κομματικές εξαρτήσεις κριτική εγρήγορση;

Οι ολιγάριθμες νηφάλια κριτικές παρεμβάσεις^[8] είναι που κάνουν τη διαφορά: μεταξύ συνδικαλιστικής συνθηματολογίας και πραγματικού πολιτικού ελέγχου σε μία καιροσκοπική και πρόχειρη αναθεωρητική διαδικασία για το μέλλον της τρίτης βαθμίδας εκπαιδεύσεως της χώρας μας. Και μόνον αυτές είναι, δυστυχώς, που επιπλέον κάνουν λόγο για σταδιακή αποκομματικοποίηση του πανεπιστημίου, για άρση της μονιμότητας του ενός και μοναδικού επιστημονικού συγγράμματος, για μια κοντολογής ποιοτική και όχι ποσοτική αναβάθμιση των πανεπιστημιακών σχολών.

Εκκρεμής η απορία: Είναι η αγωγή λοιπόν που άγεται και φέρεται στα χείλη και τη δράση των πολλών ή είναι η παιδεία που απουσιάζει από την ίδια την αναθεώρησή της;

Επίσης επεισοδιακές και, ως εκ τούτου, τονωτικές της γενικότερης σύγχυσης για το τι θέλουμε (παιδεία ή αγωγή) είναι οι αντιδράσεις που συγκεντρώνει το νέο βιβλίο της Ιστορίας της Στ` δημοτικού.

Παρότι η διδακτική επεξεργασία του εν λόγω εγχειριδίου δεν έχει συμπληρώσει ούτε πέντε μήνες ζωής, χιλιάδες προσμετρώνται οι υπογραφές που αιτούνται την απόσυρσή του^[9]. Και, παρότι δεν είναι μικρή η "προιστορία" που αφορά σε αντίστοιχες αντιδράσεις έναντι προγενέστερων σχολικών βιβλίων ιστορίας^[10], ο δημόσιος λόγος των υποστηρικτών και των πολεμίων του εν λόγω βιβλίου δεν τροφοδοτείται από επιχειρήματα που να εκπορεύονται από την επιστήμη της ιστορίας και της διδακτικής της, παρά διατυπώνονται ως απότοκοι μιας ιδεολογίας -`ελληνοκεντρικής` στην εκδοχή των πολεμίων, `διαπολιτισμικής` στην περίπτωση των υποστηρικτών της.

Ας παραδεχθούμε ότι είναι σχεδόν εξωανθρώπινο να μην υπαγορεύουν οι ιδεολογίες το τι και το πώς θα σμιλέψει το μελάνι του ιστορικού την αρχικά λευκή του σελίδα. Ακόμη και στην πλέον εξορθολογισμένη πρακτική ιστορικής γραφής-αποστασιοποιημένης καταγραφής του παρελθόντος, η εν λόγω τεχνική είναι και αυτή απόρροια ενός ιδεολογικού προγόνου. Και είναι τούτη, η πολύ συνοπτικά διατυπωμένη δυσκολία, που κάνει τους δύο πόλους του δημόσιου διαλόγου περισσότερο... αδιάλλακτους στην υπεράσπιση του δικού τους `παραδείγματος` σχολικής ιστορίας.

Αξιοποιώντας την αρχική μας διάκριση μεταξύ "αγωγής" και "παιδείας", είναι νομίζω εύκολο να αντιληφθεί κανείς πως το μοντέλο της εθνοκεντρικής ιστορίας, που στηρίζεται στην εκθείαση των εθνικών μας επιτυχιών ενώ συγχρόνως αποσιωπά ήττες, οπισθοχωρήσεις, ολιγωρίες, ακόμη και προδοσίες μας, δεν είναι δυνατόν να έχει περιοχή δράσης του και τον 21ο αιώνα.

Δεν είναι το όποιο πολυπολιτισμικό περιβάλλον που επισημαίνουμε εντός και εκτός των ελληνικών συνόρων, ούτε η επιδιωκώμενη `συμφιλίωση των λαών της Ευρώπης`, που καθιστά την άρση της σχολικής μας πλεύσης από τον εθνοκεντρικό ορίζοντα ως κάτι παραπάνω από υποχρεωτική. Είναι ότι τούτο το μοντέλο δεν μας έδωσε, δεκαετίες τώρα, τους επιθυμητούς επιστημονικούς καρπούς όσον αφορά τη γνώση της ιστορίας: γενιές και γενιές Ελλήνων και Ελλήνων αναπαράγουν τους ίδιους και τους ίδιους μύθους που διδάχθηκαν στο σχολείο (όπως ο μύθος περί της Αγίας Λαύρας την 25η Μαρτίου του 1821 ή ο μύθος του κρυφού σχολειού), παρότι η ίδια η πορεία της ενήλικης ζωής τους με τον ένα ή τον άλλο τρόπο τους έχει διαψεύσει.

Φθάνει στα όρια του σκανδαλώδους νέοι και νέες με σπουδές πτυχιακού επιπέδου και με περαιτέρω ενημέρωση σε θέματα ιστορίας, σε δημόσιες ή ιδιωτικές τοποθετήσεις τους να αποδεικνύονται δέσμιοι μιας ιστορικής προσέγγισης που έχει σμίξει για τα καλά ήδη από τα χρόνια του δημοτικού, "θύμηση κι επιθυμία", για να... θυμηθούμε και έναν από τους αποκαλυπτικότερους στίχους του Τ. Σ. Έλιοτ[11]! Διότι είναι άλλης τάξεως πρόβλημα το να αγνοεί ο δεκαεξάχρονος μαθητής, που επιλέγει από τον Δημοσιογράφο να δώσει την απάντηση "το όχι του Μεταξά" στο ερώτημα "τι γιορτάζουμε την 25η Μαρτίου", και άλλο το να υπερθεματίζει κάποιος, όντας στην τρίτη δεκαετία της ζωής του, για την αναφανδόν υποστήριξη της ελληνικής επανάστασης του ‘21 από την ορθόδοξη εκκλησία, ενώ έχει υπόψη του τον αφορισμό της από τον πατριάρχη Γρηγόριο τον Ε` και τις -επί παραδείγματι- προειδοποιήσεις του Ανωνύμου Έλληνος στην περιώνυμη Νομαρχία του (1806) για τον ρόλο που θα παίξει ο ανώτερος κλήρος[12] σε μια πιθανή εξέγερση των `φιλελεύθερων` πληθυσμών της Βαλκανικής έναντι των Οθωμανών Τούρκων^[13].

Είναι σε τελική ανάλυση η επιλογή της οδού της παιδείας και όχι της πολυφορεμένης και γι` αυτό γηραιάς αγωγής που μας κάνει επιεικείς απέναντι στο καινούργιο βιβλίο της ιστορίας της Στ` δημοτικού. Όχι όμως και κριτικά άφωνους, καθώς είναι σαφής η προτίμησή μας όσον αφορά την διδακτική της ιστορίας υπέρ της θεσμοθέτησης του πολλαπλού βιβλίου.

Χωρίς όμως να έχει συμπληρώσει έστω ένα έτος διδακτικού κύκλου αυτό το βιβλιαράκι, το με μόλις 36 γεμάτες σελίδες αφήγησης -ιδού ένα εξώφθαλμο μείον του όσον αφορά παιδιά 11-12 ετών, που απορροφούν τις αφηγήσεις όσο και την μεθοδολογική χρήση των ιστορικών πηγών- είναι πολύ πρώιμο να προχωρήσουμε σε μια πιο εμπεριστατωμένη κριτική του.

Κριτική: Ιδού η λέξη-κλειδί που ευαγγελίζονται οι πάντες που εμπλέκονται στον σχεδιασμό της ελληνικής εκπαίδευσης.

Όμως είναι γνωστό ότι η κριτική -ας μου επιτραπεί η εκτροπή στον μεταφορικό λόγο- είναι καθημερινή προπονητική μέσα στο άθλημα της παιδείας. Απέχει από εκείνο της αγωγής, η οποία προτάσσει το μηχανιστικό `εν-δυο` των παρελάσεων. Μπροστά μας και μπροστά τους βρίσκονται και οι δύο δρόμοι. Στο χέρι ολονών μας είναι να διαλέξουμε. Εκείνον της έκπληξης και της πρόκλησης από εκείνο του δόγματος και της από καθέδρας συνθηματολογίας.

---

^[1] Βλ. ενδ. Καζεπίδης Τ. (1998, σελ 106-112), Φιλοσοφία της Παιδείας, Β’ έκδοση, Εκδόσεις Βανιάς.

^[2] Βλ. Πόππερ Κ. (2004, σελ. 176-183), Πίσω στους Προσωκρατικούς, στο βιβλίο του «Όλοι οι άνθρωποι είναι φιλόσοφοι», Μετ. Μ. Παπανικολάου, Εκδόσεις Μελάνι.

^[3] Βλ. και Ρωμανός Κ. (2001, σελ. 25-32), Η παιδεία της κλειστής και της ανοιχτής κοινωνίας στη συλλογή άρθρων του «Ελληνική Παιδεία», Εκδόσεις Κάκτος.

^[4] Βλ. Jaeger W. (Αθήναι 1968, σελ. 29-30), Παιδεία, Μετ. Γ. Π. Βερροίου, Πρόλογος: Ι. Ν. Θεοδωρακόπουλου, Εκδόσεις «Παιδεία», τόμος Α`, Δ` έκδοση.

^[5] Το να απορεί κανείς μοναχά για να απορεί ή, το χειρότερο, να αποδίδει στο λεγόμενο δαιμόνιο (;) της φυλής επιστημονικές κατακτήσεις όπως λ.χ. το ηλιοκεντρικό σύστημα του Αρίσταρχου ή η Ευκλείδεια γεωμετρία, δεν μαρτυρεί παρά την απροθυμία του να κατανοήσει τι θέση είχε στο σύνολο της ζωής του αρχαίου Έλληνα η ημετέρα αυτού παιδεία.

^[6] Επ` αυτού εξαιρετικής ευστοχίας και συνάμα ευγλωττίας είναι η γελοιογραφία που συναντά ο αναγνώστης του blog "πιτσιρίκος": Δύο ηλικιωμένοι, σχολιάζοντας την αντιπαράθεση για το μονοπώλιο των δημόσιων και την προοπτική ίδρυσης ιδιωτικών σχολών, οδηγούνται στην εξής στιχομυθία: "Καπτά-Γιάννη, τι διαφορά έχουν τα ιδιωτικά πανεπιστήμια από τα δημόσια; -Καμιά. Και τα δύο ιδιώτες βγάζουν!" (Βλ. http://pitsirikos.blogspot.com/2007/01/blog-post_11.html, 11 Ιανουαρίου 2007).

^[7] Διότι, επί παραδείγματι, δεν αρκεί η διοικητική αυτοδυναμία για να εξασφαλιστεί η αξιοκρατία στην επιλογή των μελών ΔΕΠ καθώς και των μεταπτυχιακών φοιτητών. Επ` αυτού βλέπε το άρθρο του Κ. Τσούκα "Η κακοδιοίκηση της αυτοδιοίκησης", εφημ. Το Βήμα 4-2-2007 σελ. Α5692 ΝΕΕΣ ΕΠΟΧΕΣ.

^[8] Βλ. Χιωτάκης Στ., "Ίδρυσε κι εσύ ένα Πανεπιστήμιο. Μπορείς…", εφημ. Ελευθεροτυπία 15-2-2007, σελ. 9, Γεωργουσόπουλος Κ., "Για γέλια και για κλάματα", εφημ. Τα Νέα, Σαββατοκύριακο 27 και 28-1-2007, σελ. 16, Λουκάκης Θ, "Οι τέσσερις εχθροί του δημόσιου πανεπιστημίου", εφημ. Το Βήμα, 11-2-2007, σελ. Α5890 ΝΕΕΣ ΕΠΟΧΕΣ .

^[9] Βλέπε ενδεικτικά την διαδικασία συγκέντρωσης σχετικών υπογραφών που επιμελείται το διαδικτυακό περιοδικό antibaro.gr.

^[10] Βλ. Ιός της Κυριακής, εφημ. Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 18-2-2007, σελ. 53-55.

[11] Βλ. Έλιοτ Τ. Σ. (1991, σελ. 81), Η ταφή του νεκρού, από το ποιητικό έργο «Η έρημη χώρα», Εισαγωγή-Σχόλια-Μετάφραση. Γ. Σεφέρη, Εκδόσεις Ίκαρος, οριστική έκδοση.

[12] Το επονομαζόμενο "αμαθές ιερατείο", βλ. Ανωνύμου του Έλληνος, Ελληνική Νομαρχία Ήτοι Λόγος Περί Ελευθερίας (εν Ιταλία, 1806), Δ, 1.

^[13] Το αμφιλεγόμενο ζήτημα του αφορισμού παραμένει ανοιχτό και για τη σύγχρονη έρευνα. Είναι πολύ νωπή η αντιπαράθεση δύο επιφανών μελετητών, του Β. Κρεμμυδά και του Κ. Δεσποτόπουλου, μέσα από την σχετική αρθρογραφία τους στην εφημερίδα Τα Νέα (Οκτώβριος – Δεκέμβριος 2006).

1η δημοσίευση (χωρίς υποσημειώσεις), εφημερίδα ΡΟΔΙΑΚΗ, 4-3-2007

Στο μικρόφωνο με τον Σαρλώ...

Αγαπημένε μας Σαρλώ, τι κάνετε;

Πάσχω γελώντας και γελώ πάσχοντας!

Καιρό έχουμε να πληροφορηθούμε νέα σας...

Λογικό είναι. Το ‘χετε ρίξει στα φιλμ dolby surround και στη ψηφιακή εικόνα. Που να βρεις καιρό για την ασπρόμαυρη. Όμως μην απορείτε. Μια χαρά είμαι εδώ που βρίσκομαι. Είναι φυσικό: κάθε έργο έχει τη διαφορά του –γι’ αυτό και την αξία του.

Πώς νιώσατε που προσφάτως σας ανακήρυξαν ως τη πιο αναγνωρίσιμη και αγαπητή μορφή στην ιστορία του κινηματογράφου για τον 20^ο αιώνα;

Αναρωτιέμαι τι έκανα για να αξίζω μια τέτοια πρωτιά. Από γκάφα σε γκάφα είναι όλη μου η ζωή. Από το γέλιο μέχρι το δάκρυ και τούμπαλιν –και μάλιστα, για να σπάει η μονοτονία, έπεφτε και μία κλωτσιά στα πισινά κάποιου αφεντικού ή αστυνόμου.

Πρέπει να απολαμβάνατε αυτού του είδους την «κλωτσοπατινάδα»;

Ό,τι και να σας πω, είναι λίγο. Κάθε στολή την έχει ανάγκη την κλωτσιά της! Πρέπει να σας ομολογήσω πως κάθε φορά που ξανάφερνα στο μυαλό μου ένα τέτοιο περιστατικό, μονολογούσα «δε θα το ξανακάνεις, δε θα το ξανακάνεις - να ‘χει ο άνθρωπος άνεση να κάθεται στην καρέκλα δίχως να πονά». Μια τέτοια απόφαση όμως, προϋποθέτει και μία καθημερινότητα που δε σε κλωτσάει ούτε εσένα τυφλά και μπαμπέσικα σε κάθε ευκαιρία!

Τι λέτε; Η καθημερινότητα του 21^ου αιώνα ξέρει λιγότερο ή περισσότερο ‘κλωτσόσφαιρο’ από την εποχή σας;

Στα μάτια του πολύ κόσμου τα πράγματα φαίνονται αλλαγμένα – εξελιγμένα – εκσυγχρονισμένα σε σχέση με τα δικά μου, όπως λέτε, χρόνια! Πρόκειται όμως για μία προσέγγιση που περιέχει μια τόση δα σταγόνα αληθείας… Κοιτάξτε καλά γύρω σας και δε θα εκπλαγείτε. Ρίχνει η καρπαζιά… καρεκλοπόδαρα! Σε κρατικές και σε πολυεθνικές «υπηρεσίες». Χαχα! Τι αστεία που ηχεί η λέξει ‘υπηρεσίες’ για εκείνες τις δουλειές που έχουν για υπηρέτες τους πολλούς και τους ελάχιστους για κύρηδες.

Σε δεκάδες ταινίες σας έχετε περάσει από πλήθος επαγγέλματα –τι σερβιτόρο, τι εργατουπάλληλο, τι σχοινοβάτη μέχρι και χρυσοθήρα σας έχουμε δει. Ποιό επάγγελμα αγαπήσατε περισσότερο;

Συμπαθάτε με, αλλά συνήθιζα να αγαπάω τα …κορίτσια των περιπετειών μου, παρά τα επαγγέλματά μου. Άλλωστε μη ξεχνάτε πως έπαιρνα πόδι νωρίς νωρίς από τις δουλειές μου ή μάλλον τις αναδουλειές μου, και όχι απ’ τις υπέροχες δεσποσύνες, που μ’ έκαναν να ξεχνώ το μαύρο μου το χάλι και να αισθάνομαι ό,τι κάνει ο έρωτας τον άνθρωπο να αισθάνεται: άφθαρτος. Άφθαρτος και γι’ αυτό ελεύθερος!

Είστε ο αγαπημένος των παιδιών σε μάκρος ενός αιώνα. Σας δίνει χαρά ή σας βαραίνει η ευθύνη μιας τέτοιας λατρείας;

Κατ’ αρχήν, δε πρόκειται για λατρεία, αλλά για αγάπη. Έχουν αυτά τα δύο τόση απόσταση όση δε τη φαντάζονται εκείνοι που ξέρουν μόνο από.. λατρεία! Και έπειτα: τι σόι ερώτηση είναι αυτή; Κάτι τέτοια ρωτούν οι δημοσιογράφοι του γλυκού νερού κι εσείς -απ’ ότι μου φαίνεστε έως τώρα- μάλλον για το αλμυρό νερό θα σας έκανα. Λοιπόν, για να μην πολυλογώ θα σας έλεγα με μια φράση, πως η αγάπη των παιδιών μόνο φτερά μου δίνει στη ψυχή και στο ωραιότερο τραγούδι της που είναι ασφαλώς, το γέλιο!

Κύριε Σαρλώ εσείς ο ίδιος με τι γελάτε;

Με τι δέ γελάω, να ρωτάτε καλύτερα, διότι κάθε τι που περνιέται για οχυρωμένο απ’ το χιούμορ, είναι ό,τι του αξίζει να διακωμωδηθεί περισσότερο! (γέλια)

Φίλε μας Σαρλώ, σας ευχαριστούμε ιδιαίτερα γι’ αυτή τη σύντομη, πλην όμως αρκετά… γαργαλιστική συνομιλία.

Κι εγώ σας ευχαριστώ. Κι όπως λέει πολύ πολύ σωστά ένας ιταλός μαθητής μου, ο Ντάριο Φο: «Να γελάτε, να γελάτε, να γελάτε, κάνει τους ισχυρούς να σας φοβούνται»!

1η δημοσίευση: περιoδικό PAPER, τεύχος 11