ΝΗΣΙΔΕΣ: στα μέσα του Ιανουαρίου κυκλοφορεί το 5ο τεύχος

Οι "ΝΗΣΙΔΕΣ" διανέμονται σε επιλεγμένα βιβλιοπωλεία του νομού Δωδεκανήσου

(«Δέντρο», «Ακαδημία», «Θαλασσινός»), της Αθήνας («Ναυτίλος», «Πολιτεία», «Λεμόνι», «Ευριπίδης», «εκδ. Γαβριηλίδης», «Bιβλιοπωλείον της Eστίας»)

και στη Θεσσαλονίκη («Ιανός»).

Ιστολόγιο:

http://nesides.blogspot.com/

Email:

nisides@gmail.com

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Ενώ έχουν τόσα πλούτη…

ΠOIHΣH

Πέτρος Πολυμένης: 3 ποιήματα

Πάνος Δρακόπουλος: 10+1 βότσαλα

Κατερίνα Παζούρου: 3 ποιήματα

ΠEZOΓPAΦIA

Φώτης Θαλασσινός: Επιθανάτια ιστορία

Χρήστος Κλωτσιάς: Ματωμένα, σφιχτά χείλη

Άννα Β. Σωτηράκη: Η παραβολή μιας αγαθής γυναίκας

Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες: Το θαυμαστό απόγευμα του Μπαλατάσαρ (Μετφρ. Συλλογικό - Επιμέλεια: Γεωργία Ζακοπούλου)

ΠΟΡΤΡΑΙΤΑ

Το στόμα του Αδύνατου τραυλίζει: «Δυνατό!»

Γιώργος Λαμπράκος: Ο μεταφυσικός λόγος στην ποίηση της Ματίνας Μόσχοβη

Ματίνα Μόσχοβη: Αειφυγία (6^ο μέρος), προδημοσίευση.

ΔΟΚΙΜΙΟ

Όλγα Κομιζόγλου: Η μορφολογική ταυτότητα της προπολεμικής υπερρεαλιστικής ποίησης στην Ελλάδα

ΑΝΑΓΝΩΣΗ

Τασούλα Καραγεωργίου: Ήριννα, η μικρή Περσεφόνη της ποίησης

KYMATIΣMOI - KPITIKH BIBΛIOY

Κώστας Καβανόζης, Του κόσμου τούτου

Έλενα Xουζούρη, Πατρίδα από βαμβάκι

Δανιήλ Σπάρταλης, Tρεις φορές πρόσφυγας

Στέφαν Τσβάιχ Ο παλαιοβιβλιοπώλης Μέντελ και Η αόρατη συλλογή

ΣYNOMIΛIEΣ

Θεατρικές διαδρομές

Σχόλια και Aναφορές

Bιβλία και περιοδικά που λάβαμε

Ευρετήριο (1^ου – 5^ου τεύχους)

Yστερόγραφο Ραδιοφωνικό

Οι συγγραφείς του τεύχους

Ένθετο: Φωτογραφικά έργα της Μαρίας Πάσσαρο

Οι άνθρωποι γιορτάζουν

Το 2010, από άποψη προσωπικής λογοτεχνικής εργασίας,

έκλεισε με την δημοσίευση της μετάφρασης της "Αμερικάνικης Προσευχής" του J.D.Morrison

(δίγλωσση έκδοση, Γαβριηλίδης).

Οσονούπω, τον Ιανουάριο του 2011, θα δημοσιευθεί η νέα ποιητική συλλογή

του γράφοντος η οποία τιτλοφορείται "Ελεύθερη αγορά".

Για τους αναγνώστες του παρόντος Ιστολογίου κάθε άλλο παρά ανοίκειος

είναι ο συγκεκριμένος τίτλος.

Οφείλω όμως να εξομολογηθώ, πως είναι η συλλογή

-και ο θεματικός της ορίζοντας-

που αποτελούν τον ανάδοχο του Ιστολογίου κι όχι το αντίθετο.

Χάριν λοιπόν, προδημοσίευσης -πολλοί φίλοι "γκρινιάζουν"

που δεν είναι συχνές εδώ οι αναρτήσεις ποιημάτων-

και κυρίως για το καλό του νέου χρόνου,

ιδού ένα ποίημα της "Ελεύθερης αγοράς"

με τον ...επίκαιρο τίτλο:

"Οι άνθρωποι γιορτάζουν".

Ανηφορικό κι αρυτίδωτο το πάθος μας και για το 2011!

Lidia Davidenkova, "New year celebration", λάδι σε καμβά, 1999

ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΓΙΟΡΤΑΖΟΥΝ

Τα σύννεφα χλιμιντρίζουν

οι δρόμοι πλημμυρίζουν

τα κρασοπότηρα γεμίζουν

οι άνθρωποι γιορτάζουν.

Τα φώτα ανοιγοκλείνουν,

ιδές

ό,τι μπορεί να ορθωθεί μπροστά σου

οι σκιές

κλειστές

στη σοφίτα

γερτές,

ο χρόνος ξυπόλυτος στην αυλή

απόξω κλειδωμένος

όμοιο ορφανόπουλο

ενώ σφυρίζει ένα βουβό

και κατάχλωμο

σκοπό.

Οι άνθρωποι γιορτάζουν,

ξυπνάει η ανάγκη

δίχως σώμα

η ενοχή

δίχως ψυχή

– πώς θα ξεχειμωνιάσουν έτσι φέτος;

απορείς.

Τα κεριά

–πόσα κεριά ακόμη;–

σου κλείνουν από μακριά το μάτι

όμοια με τα φωτογραφισμένα κοριτσόπουλα

του Lewis Carroll.

Φλας!

Της στιγμής σκοτοδίνη.

Αριθμείς φωτογενείς

μοναχά

τις σιωπές.

Οι άνθρωποι γιορτάζουν,

οι ευχές όλο καμάρι

και γλυκό του κερασιού,

τα χέρια κοντοβελονιά στους ώμους

και στα στήθη,

τα φιλιά κερνιούνται

σαν νεράκι πάνω στα χείλη

– τα δωρεάν αξίζουν πιότερο.

Οι άνθρωποι γιορτάζουν.

Ναι, γιορτάζουν.

Κανείς δε θα σ’ το πει,

αν δεν το αισθανθείς,

με όση πίστη

και καρδιά σού απομένει,

τι σόι πράγμα

είναι

των ανθρώπων οι γιορτές.

("Ελεύθερη αγορά", εκδ. Γαβριηλίδης, 2011, σελ. 49-50)

"Η κιμωλία" (Από τις ιστορίες του μικρού Νικόλα)

"Η κιμωλία" γεννήθηκε από τη συνάντηση δύο διαθεματικών Σχεδίων Εργασίας που ξεκίνησαν κατά την περσινή σχολική χρονιά (2010-2011). Το πρώτο είχε τίτλο "Μαθητική φιλαναγνωσία" και το δεύτερο, "Νέα μέσα – καλλιέργεια της κινηματογραφοφιλίας: Ίδρυση και λειτουργία της ομάδας ΤΑΙΝΙΕΣ ΑΠΟ ΞΥΛΟΜΠΟΓΙΑ".

Μοιραία λοιπόν, με την ολοένα πιο διαδραστική και συνάμα παθιασμένη –δε θα διστάσω να πω– συμμετοχή των παιδιών, σχηματίστηκε ο κοινός παρονομαστής των δύο αυτών Σχεδίων που μας υπέδειξε τον ενιαίο τους πια δρόμο: την κιν/κη διασκευή της ομότιτλης ιστορίας των Γκοσινί-Σαμπέ («Η κιμωλία»: από τις περιπέτειες του Μικρού Νικόλα).

Εδώ (http://ouranopoihmatakia.blogspot.com/2010/12/blog-post_11.html) μπορείτε να βρείτε πληροφορίες για την δημιουργική πορεία που ακολουθήσαμε ως ομάδα – τις παιδαγωγικές και καλλιτεχνικές αρχές στις οποίες δώσαμε σάρκα και όνειρο. Όνειρο και σάρκα.

Θα συμπληρώσω μόνο πως τα γυρίσματα έγιναν απνευστί στη διάρκεια της πιο δροσερής Παρασκευής του Ιουνίου του ’10.

Μόλις πριν λίγες εβδομάδες το σύνολο της ομάδας είδε ολόκληρο το έργο. Και πέταξε τη σκούφια του! Οι κάτωθι φωτογραφίες είναι από την πρώτη ειδική-εσωτερική μας προβολή.

Ελπίζουμε –όχι μόνο προσωπικά, αλλά ως εν γένει εκπαιδευτική κοινότητα- η νέα Δημοτική Αρχή της Ρόδου να υποστηρίξει τον δραστήριο θεσμό των ECOKIDS και να μακροημερεύσει στις Καλλικρατικές ημέρες που διανύουμε.

Εμείς πάντως ως «Ταινίες από ξυλομπογιά», είμαστε έτοιμοι να δώσουμε το δικό μας παρόν με τη μικρή μας ταινία σε όσους διατηρούν το βλέμμα του παιδιού σ’ έναν κόσμο γεμάτο ρυτίδες και …μαθουσαλίξ ανία.

Φωτισμός.wmv

Ποίηση: Μπέρτολτ Μπρεχτ (Μετ. Μ. Πλωρίτης)
Μουσική: Πάνος Δρακόπουλος
Παίζουν: οι ΝON TROPO
(Από την ηχογράφηση:
"Μουσικό Δρώμενο στον Μπ. Μπρεχτ", Νοέμβριος 2008)

Βίντεο: Στέλιος Σκαραβαίος (2010)

Γραμμένο για δύο διόλου μικρές αγάπες μου:
τη σκηνή -θεατρική τε και μουσική- και την ολοζώντανη μούσα του "φτωχού Μπ. Μπ."

ΜΙΑ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΥΧΗ

Η ιστορία του παρόντος βιβλίου έχει πολλές παράλληλες εκκινήσεις.

Η πρώτη, αφορά την ολότελα νέα διάσταση που άνοιξε στην εφηβεία των μουσικών μου βιωμάτων η ακρόαση του LP των Doors “An American Prayer” (1978, Electra/Asylum Records).

Έπειτα στα 20 μου, κατά τη διάρκεια ενός μεσημβρινού φοιτητικού συμποσίου, έπεσε στα χέρια μου μία καταλεξεί μετάφραση των συγκεκριμένων ποιημάτων. Την έκδοση διέσωζε το ότι ενσωμάτωνε ατόφιο στις ζυγές σελίδες, το πρωτότυπο. Το οποίο εκ νέου ενώπιον μου με καλούσε, προκειμένου να αναμετρηθώ με την ενδυναμωμένη του πλέον γοητεία.

Ήμουν πιο μεγάλος – στα διαβάσματα και κυρίως, στους διασκελισμούς που είχε ανοίξει το πάθος μου για την ίδια τη ζωή σε πολλές κατευθύνσεις, συμπεριλαμβανομένης και της ποιητικής γλώσσας.

Άρχισα να μεταφράζω για τις ανάγκες ενός ερευνητικού εγχειρήματος στην «Ιστορία της Αισθητικής» – μάθημα του 2^ου έτος. Κατ’ επίφασιν. Διότι στην πραγματικότητα, με έκαιγε το αν μπορούσα να βρω στη νεοελληνική τον τρόπο να «ενορχηστρώσω» ξανά το έργο.

Όπου στην φάση εκείνη το ερώτημα του εφικτού, ομολογώ, δεν μπαίνει. Είχε το πάνω χέρι η μέθη - η μέθεξη και, μοιραία, η «λογοδοτημένη» στο αγγλόφωνο ποίημα δημιουργία.

Περπάτησα, χόρεψα, κυλίστηκα πολλές φορές πάνω και μέσα στις λέξεις του Μόρισον. Είναι αταίριαστο να παρομοιάσω αυτή τη διαδοχή γραφής, διαγραφής, επανεγγραφής, με οποιαδήποτε ερωτική ή άλλη έστω «μυθική» διεργασία.

Ενδεχομένως μόνον ο όρος «μεταμόρφωση» αρκεί, για να υποδηλώσει και τη μέθοδο και την πορεία που ακολούθησα. Γι’ αυτό και τον σημειώνω στο Εισαγωγικό Σημείωμα της παρούσας έκδοσης:

“Σύμφωνη με αυτήν την «αθώα αυθαιρεσία», που εμπεριέχεται σε κάθε αληθινή δημιουργία, είναι και η μεταμόρφωση από μέρους μου του έργου An American Prayer σε Μια αμερικάνικη προσευχή”.

Κτήμα πια του αναγνώστη. Και μέθη. Και λόγος.

Ουρανοποιηματάκια

Φίλες και φίλοι,

το Ε2 του Δημοτικού Σχολείου Κοσκινού

απέκτησε το νέο του Ιστολόγιο.

Το όνομα αυτού: «ΟΥΡΑΝΟΠΟΙΗΜΑΤΑΚΙΑ»

Η πλήρης διεύθυνσή μας είναι:

http://ouranopoihmatakia.blogspot.com/

Στο κείμενο υποδοχής του Ιστολογίου μας γράφουμε:

«Όπως μετά το μακροβούτι μας στη θάλασσα απομένει το κάψιμο στο στήθος και το αλμυρό νερό στα χείλη έτσι και μετά το μάθημα μας έχουμε αγκαλιά τα Ουρανοποιηματάκια μας.

Αυτά σκοπεύουμε να μοιραζόμαστε μαζί σας από εδώ».

Καλώς να ορίσετε, λοιπόν!

Γιατί το Βυζάντιο;

"Γιατί το Βυζάντιο;": Από τα βιβλία που ξεχωρίζουν για το ότι είναι στάλαγμα πολυετούς έρευνας και διδασκαλίας στην ιστορία του Βυζαντίου και όχι ένα ακόμη συμπίλημα για τις απαιτήσεις ενός x ακαδημαϊκού βιογραφικού.

Το βασικό πλεονέκτημά του: η εποπτική και εσωτερική (διεισδυτική) του ματιά σε γωνίες και μαύρες οπές των ιστορούμενων. Το "ανομολόγητο" μειονέκτημά του: όσο κι αν προσπαθεί να αντισταθεί σε πολλά ιδεολογικά υποστρώματα που αφορούν την "θέαση" μας στην συγκεκριμένη εποχή, δεν το κατορθώνει σε αρκετές περιπτώσεις.

Η αιτία; Είναι πολλή ισχυρή, ως φαίνεται, η παμπάλαια προβολή μας για το ότι το "Βυζάντιο" (εντός εισαγωγικών - Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία το ορθό) ήταν μία "δική μας" αυτοκρατορία. Μολοντούτο, πρόκειται για πολύτιμο ανάγνωσμα - για όποιον διδάσκει και προπαντός διδάσκεται από την Ιστορία.

Ευχαριστίες στην Αναστασία για τον δανεισμό

(το εν λόγω βιβλίο είναι εδώ και μήνες άφαντο στη Ρόδο - το κλείσιμο των "Ελληνικών Γραμμάτων", από τις πρώτες σοβαρές απώλειες των δύσκολων οικονομικών ημερών)

Αγαπώ την ποίηση...

Οι μικροί αναγνώστες ...επί το έργον.
Στο βάθος διακρίνεται ο Γιάννης, ενώ ετοιμάζεται να ηχογραφήσει το ποίημα
"Το παιδί και το σκυλί"
(Ανθολογίας ποίησης της Θ. Χορτιάτη)

Αγαπώ, θα πει κατ’ αρχήν, μαθαίνω. Και αγαπώ την ποίηση σημαίνει, στήνω αυτί και την ανακαλύπτω: Τη διαβάζω – πάνω αρχικά στις λέξεις, έπειτα πέρα από αυτές.

Πάει να πει ακόμη: πως ακούω την ποίηση. Η καταγωγή της είναι η ίδια η λαλιά μας.

Εν αρχή ην ο ήχος, όπως έλεγε και ο Καρούζος. Κι έπειτα ο λόγος. Κι έπειτα, συμπληρώνω, ο πόθος.

Ο πόθος μας για τις λέξεις και το ανεξάντλητο παιχνίδι τους μέσα και γύρω από μας ήταν λοιπόν, η αιτία.

Κι αν η αφορμή ήταν ενδοσχολική, δεν περιοριστήκαμε στον αυλόγυρο για τη νέα μας παιδαγωγική δράση.

Το θέμα ήταν: «Διαλέγω ένα από τα αγαπημένα μου ποιήματα – το προετοιμάζω ως αναγνώστης – και το απαγγέλω υπό μορφή ηχογραφήματος.»

Και αυτό συνέβη.

Δημοσιεύω σήμερα μία φωτογραφία από την προσπάθεια μας να «δώσουμε ήχο και υλικό» (για να θυμηθώ έναν ταιριαστό στίχο του Σαββόπουλου) στην αγάπη μας.

Μόλις ολοκληρωθεί το CD μας –«αβάπτιστο» προς το παρόν– θα είστε οι πρώτοι που θα το μάθετε!

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ('73) ΜΕΡΟΣ 2ο.wmv

ΜΕΡΟΣ 2ο

Συνομιλία των μαθητών του Ε1 (ΔΣ ΚΟΣΚΙΝΟΥ) με τον ιστοριογράφο και πρωταγωνιστή του αντιδικτατορικού φοιτητικού κινήματος κο Ολύμπιο Δάφερμο

για τα γεγονότα του ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ (14-17/11/1973).

Επιμέλεια-παρουσίαση: Πάνος Δρακόπουλος

Παραγωγή: "Ο Πύργος της Βαβέλ"

(Ρ/Σ Λυχνάρι 91,4 - Νοέμβριος 2007)

Ηχοληψία: Παναγιώτης Χριστιφόρου

Οπτικοποίηση: Στέλιος Σκαραβαίος

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ('73) ΜΕΡΟΣ 1ο.wmv

Αφήνοντας πίσω μου τα πολλά αινίγματα που άφησαν στον απόηχό τους οι Καλλικρατικές εκλογές, όπως και τις σε αρκετές περιπτώσεις ατυχείς επιλογές του …λειψού εκλογικού σώματος σε πρόσωπα γνωστών δημαγωγικών συμπεριφορών και διεφθαρμένων πολιτικών ηθών, αναζήτησα μία χαραμάδα αυτογνωσίας εκεί που η ιστορία δεν παριστάνει ένα ακόμη «υποχρεωτικό μάθημα», αλλά είναι ο μακρύς γνωστός-άγνωστος ιστός που κινεί τα σημερινά γεγονότα.

Επιμένοντας στην συμπληρωματική σχέση που έχει ο μακρο-ιστορικός άξονας με τον αντίστοιχο της μικρο-ιστορίας (βλ. προηγούμενη ανάρτηση: http://nothia.blogspot.com/2010/10/blog-post_27.html ) ανέσυρα από το πρόσφατο αρχείο μου μία άκρως ενδιαφέρουσα συνομιλία την οποία συν-διοργανώσαμε με τους τότε μαθητές μου (Ε1, ΔΣ Κοσκινού, 2007-2008) με τον ιστοριογράφο και πρωταγωνιστή στην 3μερη κατάληψη του Πολυτεχνείου, κο Ολύμπιο Δαφέρμο. Ως ερευνητική εργασία παρουσιάστηκε στο Ραδιόφωνο στο πλαίσιο των θεματικών εκπομπών του «Πύργου της Βαβέλ», ενώ ενσωματώθηκε ατόφια στο περιοδικό που εκδώσαμε κατά τον 34^ο εορτασμό της επετείου για το Πολυτεχνείου με τίτλο: «17 Νοεμβρίου 1973-2007, 34 χρόνια μετά…» (Έπαινος στον Διαγωνισμό Εντύπων 2008 της εφημ. «Τα Νέα»).

Παραδίδοντας το ηχογράφημα της εκπομπής καθώς κι όλο το σχετικό ψηφιακό υλικό (ζωγραφιές, ντοκουμένα, εξώφυλλα βιβλίων) στον καλό φίλο τον Στέλιο, για να επιχειρήσει μία οπτικοποίηση αυτής της συζήτησης σκέφτηκα για μια ακόμη φορά αναδρομικά, πως αφενός αποχουντοποίηση σ’ αυτό τον τόπο ποτέ δεν έγινε και πως, αφετέρου η κατοπινή μικροαστικοποίηση αριστερών και δεξιών ψηφοφόρων σε συνδυασμό με την οξεία κομματικοποίηση του κράτους και του μείζονος κομματιού της δημόσιας μας ζωής, συντηρούν ακόμη το υπόστρωμα πάνω στο οποίο όλες οι μεγάλες παθογένειες που μας κατατρέχουν σήμερα, παραμένουν άλλες ολωσδιόλου αλώβητες, άλλες σε ελάχιστη αναδίπλωση.

Τι σόι πολίτευμα έχουμε σήμερα; Με τι όρους εθνικής κυριαρχίας πορευόμαστε στην μετά ΔΝΤ εποχή; Πόσο ευτυχισμένοι αναπνέουμε «εμείς» οι τόσο οργανικά δανειοδανεισμένοι – οι …«πότε γελαστοί και πότε γελασμένοι»;

Συνειρμικά ο στίχος αυτός του Αλκαίου με οδηγεί σε ένα τραγούδι του Σαββόπουλου («Γεννήθηκα στη Σαλονίκη»), το οποίο εν έτει 1979 κατονομάζει την Ελλάδα ως «οικόπεδο και αποικία». Ποια σημερινή συνθήκη, πολιτική ή βαθύτερα πνευματική, κι έως ποιο βαθμό αναθεωρεί αυτή την παραδοχή;

Δε θα κλείσω αυτό το μικρό σημείωμα με ερωτήσεις ή άλλες απορίες, αν και είναι ο καλύτερος τρόπος για να οριοθετήσεις ένα κείμενο έσωθεν περισυλλογής.

Θέλω μόνο να ευχαριστήσω όλα τα παιδιά εκείνου του αλησμόνητου τμήματος που απεύθυναν προ 3ετίας καίρια ερωτηματικά στον κο Ολύμπιο Δαφέρμο, τον ίδιο προσωπικά για το ότι υπήρξε αυτό που υπήρξε κι εξακολουθεί να είναι (αξίζει να διαβάσει κανείς το τελευταίο του βιβλίο «Το σχολείο κοιτάζει προς τα πίσω», Γαβριηλίδης, 2009, για να επαληθεύσει του λόγου το αληθές), τον Παναγιώτη για την άρτια ηχογράφηση στο στούντιο του Ρ/Σ Λυχνάρι (91,4) κι ασφαλώς τον Στέλιο για το σημερινό πέρασμα του πρώτου μέρους αυτής της συζήτησής στην εικόνα. (Εδώ: http://nothia.blogspot.com/2007/11/blog-post_17.html ολόκληρη η απομαγνητοφωνημένη εκδοχή).

ΥΓ: Ας μη μας δυσφορεί κροκοδείλια, σπεύδω να χαρακτηρίσω, η αποχή των πρόσφατων εκλογών. Τουλάχιστόν όχι τόσο, όσο η επί δεκαετίες αποχή μας ως κοινωνία, έκαστος, από τον ρόλο του πολίτη.