ΑΙ και Λογοτεχνία

Στο ετήσιο φύλλο του "Πρώτου Φύλλου" (Φρ. "Παίδων Μάθημα") συζητάμε με την Νίκη-Ευρυδίκη Φλεβάρη για τη σχέση της Λογοτεχνίας με την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ).

 

Ένα μικρό απόσπασμα.

Γράφει η Νίκη-Ευρυδίκη Φλεβάρη:

 

"Για να καταλάβω καλύτερα τι πιστεύουν (ενν. οι λογοτέχνες) ρώτησα τον ποιητή και μουσικό Πάνο Δρακόπουλο για το θέμα.

Πρώτα πρώτα, για το αν θα μπορούσε κάποτε το AI να φτάσει το επίπεδο μεγάλων ποιητών (Καβάφη, Σεφέρη, Ελύτη, κλπ.):

«Αν και το AI είναι σε θέση να μας παραδώσει «στίχους», δεν μπορούμε να τα αποκαλέσουμε «ποιήματα», καθώς πρόκειται για ποιήματα μόνο στην εμφάνιση. Οι λέξεις του δεν εμπεριέχουν εμπειρία, γούστο, λαχτάρα ή ευαισθησία. Είναι προς το παρόν, σκέτα νοημοσύνη, ένας αλγόριθμος. Όχι, συνείδηση, αντίληψη συναισθηματικού χώρου και βιώματος – πολύ δε περισσότερο, ασυνείδητο. Επομένως, δεν πρόκειται να πιάσει την επίδοση δημιουργών που κατονομάζετε δειγματικά, διότι απλούστατα δεν είναι αυτοί»."

 

Συγχαρητήρια αναλογούν σε όλη τη συντακτική ομάδα για το έργο τους - στον Δημήτρη Λαδικό, για την οργάνωσή και το στήσιμό του καθώς και στους υπόλοιπους συνεργάτες τους.

Θερμά ευγνώμων - για τη συζήτηση - και τη φιλοξενία. 

Οι σέλφι - του Χρόνου

Χρόνος είναι εμείς και οι σχέσεις μας

– το μοίρασμα και οι απώλειες μας.

«Μαρία Κάλλας – κάτω απ’ την περσόνα»

«Maria / Μαρία» (2024, 124’):

Εμπνευσμένη κινηματογραφική βιογραφία του Πάμπλο Λαραΐν για την κορυφαία λυρική τραγουδίστρια του 20^ου αιώνα, Μαρία Κάλλας.

 

Μακριά απ’ τη συνήθη δομική αφήγηση του είδους – οικεία, ωστόσο, για όσους παρακολουθούν την εργασία του Λαραΐν και στις δύο προηγούμενες του ταινίες («Τζάκι», 2016 – «Σπένσερ», 2021).

 

Το εύρημα: η κινηματογράφηση της τελευταίας εβδομάδας της Μ. Κάλλας κυρίως δια των ψευδαισθήσεων της – για τις οποίες η όποια πραγματολογική έρευνα (περίπου 15 βιογραφίες της Κάλλας κυκλοφορούν διεθνώς) ούτε να επαληθεύσει μπορεί – ούτε και να διαψεύσει.

 

Μπορεί όμως αυτή η προσέγγιση – να δείξει εξαιρετικά τι σόι αβίωτη ζωή έζησε η Μαρία.

 

Θεματικές: εκτός απ’ την αβίωτη ζωή και τη σχέση πραγματικότητας και ψευδαίσθησης – η καλλιτεχνική και η σωματική παρακμή, το πνευματικό φθινόπωρο, η αμφίθυμη σχέση με τον πάλαι ποτέ «τέλειο εαυτό», η οδύνη ως πρώτη ύλη της δημιουργίας, η ελευθερία ως υπέρβαση της οδύνης.

 

Στα συν: η γεμάτη λεπτούς χειρισμούς κι εύστοχη στην αξιοποίηση του χώρου κινηματογράφηση, η σε τρία επίπεδα άψογη φωτογραφία, η σωστά επιλεγμένη μουσική, οι κεντρικές ερμηνείες – η Τζολί στην υπηρεσία της Κάλλας κι όχι το αντίστροφο (επίσης πολύ καλοί οι δευτερεύοντες ρόλοι: απ’ τον Π. Φαβίνο και την Αλ. Ρορβάκερ μέχρι τον και την Β. Γκολίνο και τον Κ. Σμιτ-Μακφί) – και φυσικά, οι διάλογοι (προσεγμένο μέχρι την τελευταία του φράση – το σενάριο του Στίβεν Νάιτ).

 

Υποθέτουμε πως δε θα αρέσει σ’ ένα κοινό που έχει γαλουχηθεί είτε με ρηχές αγιογραφίες, είτε με προβοκατόρικες απομυθοποιήσεις των όσων βιογραφούνται στο σελιλόιντ. Ούτε σ’ εκείνους που μένουν στην πρώτη ύλη των περιοδικών – στο φτηνό κουτσομπολιό και στην έξαψη της κλειδαρότρυπας.

 

Σημείωση: από πολλές μεριές έχουν διατυπωθεί σοβαρές αντιρρήσεις για την σκηνή της εκπόρνευσης των δύο κοριτσιών από την μάνα τους. Το βέβαιο, που προκύπτει απ’ όλες τις πηγές είναι η προβληματική, απ’ άκρη σ’ άκρη, σχέση τους.

 

Εν κατακλείδι, είναι μία ταινία – που πηγαίνει πολύ παραπέρα απ’ την δημόσια περσόνα «Μαρία Κάλλας» – κι αφορά τον άνθρωπο κάτω απ’ την περσόνα, κάτω απ’ τις επιφανειακές στρώσεις του βίου του – και ειδικότερα, για τον άνθρωπο που υποφέρει.

 

Ίσως σκεφτεί κανείς: εξυπηρετεί την εποχή μας – όπου προκρίνεται η επιφάνεια και ο ναρκισσισμός της μία τέτοια ταινία ή την αντιπαλεύει;

 

Αυτό ας το κρίνει ο καθένας μας.

1η δημοσίευση: εφημερίδα ΡΟΔΙΑΚΗ

Εαυτού ξελευτερία - για όλους!

Η αγαπημένη - διαχρονική ευχή:

Εαυτού ξελευτερία - για όλους!

Κοχύλι - Ευχές για το νέο Έτος

Ο χρόνος είναι γρήγορος ίσκιος πουλιών
Τα μάτια μου ορθάνοιχτα μες στις εικόνες του
Γύρω απ' την ολοπράσινη επιτυχία των φύλλων
Οι πεταλούδες ζουν μεγάλες περιπέτειες
Ενώ η αθωότητα
Ξεντύνεται το τελευταίο της ψέμα
Γλυκιά περιπέτεια Γλυκιά
Η Ζωή.

[Ο. Ελύτης, "Προσανατολισμοί"]

Προπαραμονή Πρωτοχρονιάς του '25

– Ξέρεις τι αλλαγές ήδη συμβαίνουν στη ζωή μας με την Τεχνητή Νοημοσύνη;

– Ναι, σιγά που θα μου πεις ότι τις καταλαβαίνεις! Είδες τι ανέβασε στο ίνστα χθες η Στικούδη ή ο Αργυρός;

– Τι μας νοιάζει τι ανέβασε η τάδε κι ο δείνα στο ίνσταγκραμ. Εξάλλου οι αλγόριθμοι κανονίζουν τι θα δεις και σε χειραγωγούν. Ελέγχουν την προσοχή σου και χειραγωγούν τα συναισθήματά σου. Και μια που το ‘φερε η κουβέντα: να δεις εξελίξεις και στην νευροεπιστήμη. Τα συναισθήματα δεν είναι ό,τι κι όπως τα νομίζαμε μέχρι σήμερα…

– Μπράβο σου, σε λίγο θα μας πεις κι ότι ο φόβος δεν είναι φόβος – και η χαρά χαρά. Για τα συναισθήματα και τους ανθρώπους εγώ πάντα είχα μπούσουλα τα ζώδια. Όχι, τα απλά των περιοδικών, αλλά τα σύνθετα – με συναστρίες, μέσα, και πλήρεις αστρολογικούς χάρτες.

– Ναι, και σε προστάτεψαν εσένα οι συναστρίες από σχέσεις ή τα άστρα κι οι προβλέψεις τους απ’ τις πανδημίες. Ο κόσμος αλλάζει κι εσύ τον διαβάζεις με τα γυαλιά του 1900.

– Αυτά μας μάθανε, αυτά ξέρω.

– Ναι, θα αντιμετωπίσεις κλιματικές αλλαγές και αποικιοκρατίες δεδομένων με ματάκια και σκόρδα; Τι νομίζεις ότι είναι όλ’ αυτά, ο κώμης Δράκουλας;

– Κάλε, τι Δράκουλας, κλιματικές αλλαγές και το άλλο που ούτε το ‘χω ξανακούσει στη ζωή μου – μου τσαμπουνάς χρονιάρες μέρες. Κουνήσου απ’ τη θέση σου!

"Τρωτός - Άτρωτος" / "Nexus"

Τα δύο τελευταία βιβλία που διάβασα για το 2024 – πολύ διαφορετικά μεταξύ τους – ωστόσο και τα δυο πολύτιμα για τις περιοχές που ανατέμνουν – για το παρόν και το μέλλον μας.

 

Τα προτείνω από νου και καρδιάς – για το νέο Έτος.