ΚαλοκΑΙρι
(στίχοι-μουσική: Πάνος Δρακόπουλος)


Το Κέντρο Πρόληψης των Εξάρτησεων
Εκπομπογραφία 2009-2010
Εντός της ερχόμενης εβδομάδας (Ιούνιος 2010)
εκδίδεται ο πρώτος δίσκος ακτίνας
της σχολικής βιβλιοθήκης «Οδ. Ελύτης» (ΔΣ Κοσκινού)
με τίτλο "ΤΟ ΚΟΧΥΛΙ".
Πρόκειται για ένα συλλογικό -κι αν δεν φοβόμουν και την υπό κατάρρευση έκφραση, θα προσέθετα- αφιλοκερδές έργο.
Ποίηση: Οδ. Ελύτης, Μουσική: ο υποφαινόμενος,
Παίζουν: οι ΝΟΝ ΤΡΟPO,
Συμμετέχει: η "Χορωδία που πετάει στα σύννεφα" (ΔΣ Κοσκινού).
Ευγνώμων...
Το πρωινό της περασμένης Πέμπτης (27/5) ήταν πολύ σημαντικό για τις εκτός σχολικής μονάδος δράσεις του τμήματός μας (Δ2, ΔΣ Κοσκινού). Αποδεχόμενοι την τιμητική πρόσκληση της καθηγήτριας του Παν/μιου Αιγαίου κας Ελένης Σκούρτου, συμμετείχαμε στο μάθημα της «Εργαστήριο Δημιουργικής Ανάγνωσης: Η Δύναμη του Αναγνώστη». Ενώπιον προπτυχιακών φοιτητών, μετεκπαιδευόμενων δασκάλων και της σχολικής συμβούλου της Περιφέρειας μας, κας Μαρίας Καβαλιέρου. Εξ ου και ο όρος που επιλέχθηκε "παιδαγωγική συνάντηση". Λιτός κι εύστοχος.
Κατά το πρώτο της μέρος παρουσιάσαμε ο ίδιος με τα παιδιά από κοινού –χάρη στη χρήση υπολογιστή και βιντεοπροβολέα– το γενικό πλαίσιο και τις ποικίλες εξακτινώσεις πάνω στις οποίες διαρθρώνεται το φετινό Σχέδιο Εργασίας (Project) μας υπό τον τίτλο «Μαθητική βιβλιοφιλία». Η χρήση 3 βιβλιοθηκών (σχολική-του τμήματος, «Οδ. Ελύτης», κινητό παράρτημα της Δημόσιας Βιβλιοθήκης Ρόδου), η συμμετοχή μας σε Προγράμματα συγγραφής κειμένων από το ΔΚΣΚΜ Ρόδου, η λειτουργία λέσχης αναγνωστών και τμήματος δημιουργικής γραφής έως την παραγωγή σκετς και διασκευών σε κόμικ από μέρους του τμήματός μας, διέγειραν το ενδιαφέρον των ακροατών άμεσα και δημιουργικά.
Οι απορίες δε, με την πάροδο των λεπτών, των αναφορών και των διαφανειών αυξήθηκαν κατά …γεωμετρική πρόοδο! Είτε προς το πρόσωπο των πρωταγωνιστών – παιδιών, είτε προς τον γράφοντα.
Εκεί που λύθηκαν ολωσδιόλου η σκέψη και η γλώσσα – η γλώσσα και η σκέψη (άρρηκτο κι ευγενές δίδυμο) ήταν κατά την παρουσίαση του διαθεματικού Προγράμματος μας υπό τον τίτλο «Η κιμωλία». Η πορεία μίας δημιουργικής ανάγνωσης κι –ας μου επιτραπεί ο όρος– «μεταφοράς» μίας εκ των πασίγνωστων ιστοριών του Μικρού Νικόλα (Ρ. Γκοσινί-Ζ.Ζ. Σαμπέ) σε θεατρικό παιχνίδι, σε κινηματογραφικό ντεκουπάζ, σε κόμικ και σε πλήθος άλλων δραστηριοτήτων έως το …μακιγιάζ – εφόσον αναφερόμαστε κατ’ ουσίαν σε μία κινηματογραφική διασκευή!

Ήταν, νομίζω, μάθημα αιχμής για τα παιδιά προς δύο κατευθύνσεις: πρώτον, αισθάνθηκαν άμεσα το ενδιαφέρον τόσων ανθρώπων για τη δουλειά τους με τα δικά της ειδικά χαρακτηριστικά που συνοψίζονται στην λέξη «αυτενέργεια». Και δεύτερον, συνειδητοποίησαν από πρώτο πάλι χέρι, πως ο διάλογος είναι από τα πρώτα συστατικά στοιχεία που καταξιώνει ένα μάθημα: είτε σε επίπεδο Δημοτικού, είτε ομιλούμε για το Πανεπιστήμιο.
Η εκδρομή μας ολοκληρώθηκε με μία τρίτη –εξίσου σημαντική με τις δύο προηγούμενες- «φάση»: την περιήγησή μας στις αίθουσες που στεγάζεται η Βιβλιοθήκη και το Αναγνωστήριο του Παν/μίου. Οι βιβλιοθηκονόμοι της σχολής εξήγησαν στα παιδιά τον τρόπο αρχειοθέτησης του θησαυρού που περιέχεται στα ράφια και στους σκληρούς δίσκους της Βιβλιοθήκης. Εντέλει, τα ίδια τα παιδιά αναζήτησαν τίτλους από την εργογραφία της Αλ. Ζέη, του Ευγ. Τριβιζά, του Τζ. Ροντάρι – μεταξύ πολλών άλλων.
Πέρα από τα άμεσα προφανή κρατούμε: την έγνοια της κας Ελ. Σκούρτου για το καθετί που αφορούσε τους 10χρονους μαθητευόμενους δημιουργούς (είχε φροντίσει μέχρι και για το κολατσιό τους), το διοργανωτικό τάλαντο της συναδέλφου δασκάλας στο 1ο ΔΣ Ρόδου, της κας Τσαμπίκας Μακρόγιαννη και του διευθυντή του ΔΣ Κοσκινού κου Κώστα Μουτσάκη, τη θερμή και φιλική υποδοχή των δράσεων μας από τόσους έμπειρους συναδέλφους – εκπαιδευτικούς και την επιμονή των παιδιών να παρουσιάσουμε την «Κιμωλία» στους παρισταμένους υπό μορφή θεατρικού δρώμενου.
Ά! Και την απορία-δυσφορία της μικρής Μαρίας, η οποία κατά την είσοδό μας στο κτήριο του Παν/μίου, μου ψιθύρισε στο αυτί: «Κύριε, παντού έχει αφίσες και γραμμένους τοίχους».
- Και γιατί σε ενοχλεί αυτό, Μαρία μου;
- Γιατί είναι άσχημοι και γεμάτοι βρισιές…


Παίζοντας με τον ήχο και τους χρόνους στο "Σαν ρεμπέτικο παλιό"
To τρίο των ΝΟΝ ΤΡOPO είναι πλέον κουαρτέτο. Ο ήχος και οι εμπνεύσεις μας μπολιάζονται πλέον και από την μούσα του Νεκτάριου Καλομοίρη (πιάνο, πλήκτρα). Μετά το ταξίδι του Θοδωρή στο Λονδίνο -για την εξεταστική του- συνεχίζουμε στο "Μαντείο" με την ακόλουθη σύνθεση: Άννα Ν. (πνευστά, κρουστά) - Νεκτάριος Κ. - Πάνος Δ. (κιθάρες, φωνή). Από τα μέσα Μαΐου θα επανακτήσουμε τις πλήρεις ηχητικές μας διαστάσεις σε εμφανίσεις που έπονται με την πρώτη νειότη που υπόσχεται κάθε καλοκαίρι.
Και μία διευκρίνηση περί του ονόματος: ο μουσικός όρος ΝΟΝ ΤΡΟPPO (: με μέτρο, όχι υπερβολικά) στην περίπτωση μας μερικώς εκτροχιάζεται. Το υποδηλώνει και η σχετική ανορθογραφία. Η οποία διαμορφώνει ένα λογοπαίγνιο: όχι στον ένα τρόπο, όχι μονότροπα.
Τί έλεγαν οι αρχαίοι ημών παππούδες; Μούσα πολύτροπος...


"Στο παιδί μου δεν άρεσαν ποτέ τα παραμύθια
Και του μιλούσανε για Δράκους και για το πιστό σκυλί
Για τα ταξίδια της Πεντάμορφης και για τον άγριο λύκο
Μα στο παιδί δεν άρεσαν ποτέ τα παραμύθια
Τώρα, τα βράδια, κάθομαι και του μιλώ
Λέω το σκύλο σκύλο, το λύκο λύκο, το σκοτάδι σκοτάδι,
Του δείχνω με το χέρι τους κακούς, του μαθαίνω
Ονόματα σαν προσευχές, του τραγουδώ τους νεκρούς μας.
Α, φτάνει πια! Πρέπει να λέμε την αλήθεια στα παιδιά".
Μ. Αναγνωστάκης, «Στο παιδί μου...»
(Από τη συλλογή: Ο στόχος, 1970)
Ως έναυσμα ορισμένων σκέψεων θα άξιζε να τεθεί μία επισήμανση και μόνον, για το στόχο και τη μέθοδο που εμπεριέχει το παρόν έργο: η πρόθεση του συγγραφέα Κάσδαγλη να συνομιλήσει πολιτικά με τον νεαρό υιό του – κι εφόσον αυτή η τρόπο τινά “ιδεολογική παρακαταθήκη” τίθεται ελεύθερη μέσα κι από τη δημόσια ανάγνωση, με δηλωμένη την μέριμνα του πολικού κι οξυμμένη αίσθηση χιούμορ –ο τρόπος του Κάσδαγλη, η μέθοδός του– ο επηρεασμός της δεν αποκρύπτει τη φιλοδοξία του συγγραφέα να αγγίξει και τον σημερινό ώριμο αναγνώστη.
Θέλω να επιμείνω στο όρο του «ώριμου αναγνώστη». Υπερφαλαγγίζει τον όρο του «αριστερού αναγνώστη», τον οποίο ενδεχομένως να συμπέρανε κανείς εκ του τίτλου ως τον πιθανότερο παραλήπτη του βιβλίου. Αδιαφορεί δε, πλήρως για τον «κομματικό αναγνώστη», παρότι ούτε οι προτιμήσεις, οι συγκλίσεις και οι αποκλίσεις του Κάσδαγλη με την κομματική –κυρίως– Αριστερά αποσιωπούνται ή συγκαλύπτονται. Κάθε άλλο.
Όμως αυτή η στοχαστική, κι όχι σπάνια, αυτοσαρκαστική χαρτογράφηση της μεταπολιτευτικής πορείας της Αριστεράς από τον συγγραφέα είναι αδιανόητο να αφορά μόνο το οικείο του «αναγνωστικό κοινό» ή «ακροατήριο». Διότι είναι ανώριμο –ιδού η αντιδιαστολή με τον όρο και τη συνθήκη του «ώριμου αναγνώστη»– υπό το βάρος της πανδηλούμενης χρεοκοπίας του πολιτικού μας συστήματος να επικοινωνεί κανείς με τον «αφαλό» του – το περισσότερο με τον ίσκιο ή τους ίσκιους του. Και ο συγγραφέας μέσα κι από τις πιο ευρυγώνιες σελίδες του σαφώς και πολλαπλώς το εκφράζει: αρκετά παγιδεύτηκε στις σκιές της η Αριστερά. Από τα «φαντάσματά» της, όπως δηλώνει πιο ανοιχτά στο 6ο κεφαλαίό του βιβλίου. Όσο για τις σκιές ή τα φαντάσματα του λεγόμενου Κέντρου και της αναγνωριζόμενης ως δεξιάς πολιτικής, τους ποικίλους μετασχηματισμούς του εγχώριου και διεθνούς «κακού λύκου»,…όλα τους, τα βιώνουμε ως κοινωνία συνολικά στο πετσί μας χρόνια τώρα.
(...)
Διόλου ρητορικά ερωτώ: γίνεται – έχει, πάει να πει, νόημα υπάρξεως η λογοτεχνία ως αντικείμενο εξετάσεως; Κι αν γίνεται, πώς; Πώς προκύπτει –πέρα από βαθμολογίες και τελικές κατατάξεις– νόημα; Νόημα παιδευτικό, έστω φιλο-λογικό.
Aς ξεκινήσουμε με το δεδομένο, πως η λογοτεχνία έχει την τιμητική της στα εξεταστέα–μετεξεταστέα–εισακτέα και τα λοιπά αξιολογικά «–τέα» της εκπαιδεύσεως σε όλες της τις βαθμίδες. Έως τις εξετάσεις εκπαιδευτικών του ΑΣΕΠ. Έως τις εξετάσεις δασκάλων και νηπιαγωγών για την εισαγωγή της στα Διδασκαλεία της χώρας –όπου και η επικαιρική αφορμή για τούτο το σχόλιο.
Δεν είναι η πρώτη φορά όπου εκφέρεται ο σχετικός προβληματισμός. Όπως επίσης, δεν είναι άγνωστα τα επιχειρήματα υπέρ της ένταξης της λογοτεχνίας στα εξεταστικά προγράμματα μεγάλου μέρους των ανθρωπιστικών σπουδών, οπωσδήποτε σε ολόκληρη την γκάμα των επιστημών που διασυνδέονται με τη διδασκαλία και μελέτη του προφορικού και του γραπτού λόγου.
Δε είναι η πρόθεσή μας να επαναλάβουμε τα αυτονόητα: όπως το ότι το «πώς» των εξετάσεων συναρμόζεται –οργανικά, θα λέγαμε με μια σκόπιμη δόση πλεονασμού– με το «τι» εξετάζεται. Όπως το ότι όποιες υψηλόφρονες προθέσεις –προαγωγή φιλαναγνωσίας, (συγ)κριτική μελέτη κειμένων– δεν βρίσκουν την ενσωμάτωσή τους σε αυτό το εξεταστικό «πώς».
Το καίριο όσον αφορά τη σχέση λογοτεχνίας και σχολείου –ευρύτερα– υποδηλώνεται στο πρόσφατο άρθρο του Γ. Παπαθεοδώρου με τίτλο «Λογοτεχνία και Πολιτισμός» (Κωπηλάτες, τεύχος 3ο, σελ. 31-35): «Το ζήτημα δεν είναι αν η λογοτεχνία διατηρεί το συμβολικό της κεφάλαιο μέσα στη δημόσια σφαίρα, άλλα, αν και σε ποιο βαθμό, η κριτική γνώση και πρόσληψη της λογοτεχνίας, έτσι όπως αυτή παρέχεται (και αξιολογείται, προσθέτουμε) από της επίσημους εκπαιδευτικούς θεσμούς, προάγει μία ιδιαίτερη αντίληψη και σχέση της λογοτεχνίας με την κοινωνική πραγματικότητα: πώς, με άλλα λόγια, η ανάγνωση της λογοτεχνίας μπορεί να μετατραπεί από στερεοτυπική «κιβωτός αξιών» και «καλλιέργειας» σε σημαίνουσα πολιτισμική πρακτική, που διαμορφώνει αλλά και μεταμορφώνει τις συνειδήσεις των πολιτών».
Για ποιού είδους «διαμόρφωση/μεταμόρφωση συνειδήσεων» –ή ό,τι άλλο μεγαλόστομο– να γίνει λόγος, όταν σε εισαγωγικές εξετάσεις για μετεκπαίδευση μάχιμων δασκαλών και νηπιαγωγών το σκεπτικό και οι απαιτήσεις των σχετικών θεμάτων παραπέμπουν –ακόμη και στο ύφος– σε εξετάσεις Λυκείου (Σημ.: Για την εξεταστέα ύλη και τα θέματα της περιόδου 1999-2007 –μεταξύ πολλών άλλων συναφών στοιχείων– βλ. http://www.alfavita.gr/egiklioi/egiklioi20071029b.php): φέτος με εξεταστική αιχμή την «Απιστία» του Κ. Π. Καβάφη, πέρσι με της «Δημοσίους υπαλλήλους» του Κ. Καρυωτάκη κ.ο.κ.;
Με λόγια απλά: μέσα σε τρεις ώρες ένας εκπαιδευτικός, με πενταετή τουλάχιστον προϋπηρεσία, θα πρέπει να ανταποκριθεί σε θέματα κατ’ εξοχήν φιλολογικής αποστήθισης και παπαγαλίας (όπου επιπλέον, κάθε συνιστώσα του θέματος άνετα διεκδικεί την αναγωγή της σε ευμεγέθη κι αυτόνομη διάλεξη), προκειμένου να επιτύχει το 1/3ο της εισόδου του στη διετή μετεκπαίδευσή του!
Να μιλήσει κανείς για παρωδία του λογοτεχνικού κόσμου; Του εκπαιδευτικού χώρου; Και για τα δυο μαζί; Ή μήπως, αν το πράξει θα διολισθήσει στην υπερβολή;
Ναι, αν υπερβάλλει και η ποιήτρια και ακαδημαϊκός Κ. Δημουλά, η οποία σε μία από τις σπάνιες τηλεοπτικές της παρουσίες (ΝΕΤ, εκπομπή: «Στα άκρα», 3/1/2009. Στο διαδίκτυο βλ. http://www.greektube.org/content/view/49472/2/), σχολίασε αναφορικά με την ένταξη δύο ποιημάτων της στην εγκύκλια σχολική παιδεία, πως είναι μία «αφορμή να με μισήσουν πολλά παιδιά και πολλοί φιλόλογοι».
http://www.alfavita.gr/artra/art2_3_10_1
Η επίσκεψη της σκηνοθέτιδας και καλλιτεχνικής διευθύντριας των ECOFILMS κας Λουκίας Ρικάκη, απέδωσε πολλά περισσότερα από τις αρχικές μας προσδοκίες σχετικά με την ενημερότητα των μαθητών μας γύρω από τα φετινά 6 Προγράμματα των ECOKIDS (2010).
Ο διάλογος που αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια των δοκιμαστικών προβολών (βλ. φωτογραφίες), όσο κι ακολούθως, έφερε στο προσκήνιο ερωτήσεις κι απαντήσεις που γονιμοποιούν συνολικά τη σχέση δημόσιου σχολείου με την κινηματογραφική τέχνη που μέρος του αυτοσεβασμού της είναι μην περιθωριοποιεί την «παιδική ματιά» - την «αισθητική πρόσληψη» των μαθητών.

ΔΣ Κοσκινού, 18/2/2010 (Φωτογραφίες: Λ. Ρικάκη)
Η συνάντηση μας έκλεισε με ερωτήσεις μας για το πρόσωπο και το δημιουργικό έργο της κας Ρικάκη. Αίσθηση προκάλεσε η εξομολόγηση της, πως στα 10 της χρόνια μία θαυμάσια ταινία του Φρ. Τρυφώ της γέννησε το όνειρο της σκηνοθεσίας. Και πολλά άλλα ακόμη – που θα δημοσιευθούν εν καιρώ…